مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٩٩ - مقصد اول در ميراث انساب
مقصد اول در ميراث انساب
انساب (خويشاوندان) سه مرتبه دارند:
مرتبه اول از طبقات ارث پدر و مادر بدون واسطه است اولاد هر چند باواسطه باشد اما الاقرب فالاقرب يعنى تا از يك پشت كسى باقى است پشت بعدى ارث نمىبرد.
مرتبه دوم برادر و خواهر ميت و اولاد آنان است كه به ايشان كلاله مىگويند، و نيز اجداد است به مطلقاً چه پدرى و چه مادرى در اين مرتبه نيز تا كسى از پشت قبلى موجود باشد پشت بعدى ارث نمىبرد.
مرتبه سوم عموها و عمهها و دايىها و خالهها هستند در اين مرتبه نيز تا كسى از پشت قبلى موجود است پشت بعدى ارث نمىبرد.
مسأله ١- در مرتبه اولى اگر چنانچه از ميت تنها پدرى مانده باشد همه مال ميت به قرابت به پدر او مىرسد، و اگر تنها مادرش مانده باشد يك سوم مال را به عنوان فرض و بقيه را به عنوان رد مىبرد، و اگر هر دو مانده باشند يك سوم مال را به عنوان فرض به مادر مىدهند و بقيه را پدر به قرابت مىبرد، و اين در صورتى است كه مادر حاجب نداشته باشد و گرنه مادر يك ششم را مىبرد و پدر بقيه را، و در اين فرض هر چند برادر و خواهر باعث شدند مادر سهم كمترى ببرد اما خود آنان ارث نمىبرند.
مسأله ٢- اگر از ميت تنها يك پسر بماند همه مال را به عنوان قرابت ارث مىبرد، و اگر چند پسر بماند مال را به طور مساوى بين خود تقسيم مىكنند، و اگر يك دختر به تنهايى مانده باشد نصف مال را به عنوان فرض و بقيه را به عنوان رد مىبرد، و عصبه ميت را سمعى از ارث او نيست، و اگر دو دختر و يا بيشتر بماند دو يك سوم اموال ميت را به عنوان فرض و بقيه را به عنوان رد مىبرند، و اگر از ميت هم پسر مانده باشد و هم دختر هر پسرى دو برابر دختر و هر دختر نصف يك پسر ارث مىبرد.
مسأله ٣- اگر فرزندان ميت با يكى از پدر و مادر او وارث او باشند، اگر فرزندش تنها يك دختر باشد نصف مال را به فرض مىبرد و يكى از ابوين او يك ششم را به فرض مىبرد و بقيه كه يك سوم است را چهار قسمت نموده سه قسم را به دختر و يك قسمت را پدر و مادر به رد مىدهند، و اگر فرزندنش دو دختر يا بيشتر باشد مال ميت را پنج قسمت نموده چهار قسمت آن را بين دختران به طور مساوى به عنوان فرض و رد تقسيم مىكنند و به يكى از پدر يا مادر يك پنجم باقيمانده را به عنوان فرض و رد مىدهند، و اگر فرزند ميت پسر باشد چه يكى و چه چند نفر، به يكى از ابوين يك ششم به عنوان