مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٩٨ - عول و تعصيب باطلند
كه نصف يك ششم است بر سهم دختر وارد مىكنند و فرض شوهر و پدر و مادر را كامل مىدهند، و اگر در همين فرض به جاى يك دختر، دختران چند نفر باشند كه سهمالارثشان دو يك سوم است جمع سهام مىشود ١٢/ ١٥ و ١٢/ ٣ كه يك چهارم تركه است بر دختران وارد مىآيد، و همچنين است در مثالهاى ديگر.
مسأله ٢- در صورت دوم كه در صورت زياد آمدن تركه از سهام بود و گفتيم آن زيادى را بايد بين صاحبان فرض به نسبت سهمشان رد كرد، به چند طايفه از صاحبان فرض رد نمىشود: يكى زوجه است به طور مطلق كه فرض او را به او و بقيه را به ديگران مىدهند در هر طبقه كه باشند حتى آخرين طبقه يعنى امام عليه السلام. دوم زوج است كه فرض او را كه نصف تركه است به او و بقيه را به غير او مىدهند مگر آنكه غير او كسى نباشد كه در اين صورت نصف ديگران را به عنوان رد به او مىدهند مگر آنكه غير او كسى نباشد كه در اين صورت نصف ديگر را به عنوان رد به او مىدهند. سوم مادر ميت در صورت وجود حاجب است. چهارم برادر و خواهر مادرى است چه يك نفر باشد و چه چند نفر كه اگر يكى از اجداد و جدههاى پدر ميت و يا يك برادر پدرى يا ابوينى موجود باشد از مازاد سهام محروم مىشوند كه شرح آن گذشت.
مسأله ٣- فرزندان ميت چه پسر و چه دختر صاحب فرض نيستند آنچه ارث مىبرند به قرابت است، و همچنين پدر ميتى كه بى اولاد در گذشته است و نيز جدها و جدهها به طور مطلق، و نيز برادر و خواهر ابوينى و پدرى در صورت وجود ذكور در بين آنها فرضى ندارند، و همچنين تمامى اصناف طبقه سوم يعنى عموها و عمهها و دايىها و خالهها و اولاد آنان هيچ يك فرض ندارند آنچه ارث مىبرند به قرابت است.
مسأله ٤- اگر براى ميتى هم وارث بالفرض باشد و هم ارث بالقرابت آنچه به صاحب فرض مىرسد به فرض مىبرد الباقى را به وارث به قرابت مىدهند، مثلًا اگر از ميتى پدر و مادر و فرزندان ذكور و اناث بر جاى بماند فرض پدر را كه يك ششم است و فرض مادر را كه آن هم يك ششم است به آن دو مىدهند و باقى بين فرزندانش تقسيم مىشود، و اگر وارث ميت تنها والدين او باشند اگر حاجبى براى مادر او باشد يك يك ششم و اگر نباشد يك يك سوم تركه را به عنوان فرض به او و الباقى را به عنوان قرابت به پدرش مىدهند، و اگر يك يا چند خواهر ابوينى با جد و جده مادرى ميت جمع شوند يك يا چند خواهر فرض خود را و باقى را جد و جده به قرابت مىبرند و بدين منوال است صورتهاى ديگر.
در اينجا مقدمات كتاب ميراث به پايان رسيد و اما مقصد اول از دو مقصد كتاب ميراث انساب است.