نمى‌شود. توضيح اينكه وقتى كسى زمينى را جهت خانه و يا زرع احياء نمايد مقدارى از زمين‌هاى چهار طرف آن را نيز به تبع آنچه كه احداث گرديده است، حكم آنها را پيدا مى‌كند، البته در آن صورت كه مقدارى كه انتفاع كامل از احداث شده؛ بستگى به آن مقدار داشته باشد و عرفاً و عادتاً از مصالح آن به حساب آيد، به اين مقدار زمين حريم مى‌گويند. كه با توجه به روستا و بزرگى و كوچكى آن مختلف مى‌گردد، زيرا مصالح و مرافق مورد نياز هر احداث شده‌اى با ديگرى متفاوت است حتى اگر آنچه كه احداث شده است خانه باشد و مصالح و مرافق آن به حسب عادت بيشتر از يك چاه و نهر است.

همچنين باقى چيزهايى كه درست مى‌شود همانند شهرها، پس اگر كسى بخواهد كه حوالى جاهايى كه نياز به حريم دارد را احياء نمايد؛ بدون اجازه مالك آن محل و رضايت او جايز نيست و اگر هم احياء نمايد مالك نمى‌شود و غاصب است.

مسأله ٧- حريم خانه عبارت است از محل ريختن زباله‌ها، خاكستر و برف انداز و مقدار زمينى كه او براى رفت و آمد به آن نياز دارد و البته از همان طرف كه درب خانه واقع است. پس اگر شخصى در زمين موات خانه را احداث نمايد به همين ميزان گفته شده زمين‌هاى اطراف آن را مالك مى‌شود و بركسى جايز نيست كه بدون اجازه مالك آن، اين مقدار زمين را احياء و تصرف نمايد.

اينكه گفته شد كه صاحب خانه در مقابل درب ورودى خانه خود نسبت به راه عبور مستحق است. اين نيست كه خط مستقيم از روبه درب خانه تا آخر زمين موات، محل عبورى براى او قرار دهند، بلكه منظور اين است كه صاحبخانه، و خانواده او و هرچه كه به او متعلّق است، راهى داشته باشند كه بدون مشقّت بتوانند به آن خانه رفت و آمد نمايند. حال به هر صورتى كه باشد، يا خطّ مستقيم و يا با انحراف و پيچ، مراد از اين حريم ديوار اگر پشت آن جزء خانه مانند بهار بند و باغچه و امثال نباشد، آن مقدار زمينى است كه صاحبخانه بتواند براى تجديد بنا و تعمير ديوار خاك و مصالح ساختمانى بريزد، حريم نهر آن مقدار زمينى است كه هنگام لاى‌روبى بتوان گل كف آن را، در آنجا بريزند، و براى حفظ آب هم راهى براى آن رفت و آمد باشد. حريم چاه عبارتست از مقدار زمينى كه صاحب چاه بتواند در آنجا بايستد و از آن چاه آب بكشد. و يا در آنجا موتور پمپ نصب نمايد و حيوانات خود را بر لب آن چاه سيراب نمايد و يا استخرى بسازد. تا آن را براى زراعت جمع‌آورى نمايد. و يا هنگام لايه روبى آن خاك، گل، سنگ را در آنجا بريزد. و حريم چشمه نيز آن مقدار زمينى است كه بهره‌بردارى از چشمه و حفظ آن به لايه روبى آن نياز دارد.

مسأله ٨- براى هر يك از حلقه‌هاى چاه و قنات البته آخرين حلقه قنات كه محلى است‌