است يا بدتر، در اين صورت هم شريك مى‌شوند امّا تسليم در اين حالت به نسبت مال صورت نمى‌گيرد بلكه به نسبت قيمت آن صورت مى‌پذيرد؛ به طور مثال، اگر يك من زيتون كه قيمت آن پنج تومان است بايك من زيتون كه قيمت آن ده تومان است مخلوط شود و هر يك نيز مالك نصف اين محصول هستند بايست يك سهم از اين زيتون به صاحب اوّلى و دو سهم به صاحب دومى بدهند در صورتى هم كه آنها را فروختند اوّلى يك سهم از آن را بر مى‌دارد و دومى دو سهم را؛ در مواردى كه مانند اين مال هر دو از يك جنس است، ولى از لحاظ قيمت تفاوت دارد و بايست شريك متاع خود را بفروشد و پول آن را به نسبت ميزان جنس تقسيم نمائيد. اوّلى زيتون خود را بفروشد و دومى هم زيتون خود را جمعاً پانزده تومان مى‌گردد آن وقت هر يك سهم خود را از آن بر مى‌دارند.

نه اينكه دو من زيتون را بين خود به دو كيلو و چهار كيلو تقسيم نمايند و سپس به پانزده تومان بفروشند كه اين كار به خاطر شبهه ربايى كه دارد، صحيح نيست؛ زيرا دومى سه كيلو زيتون داده است ولى چهار كيلو گرفته است. و جماعتى نيز به همين امر حكم كرده‌اند. اين در فرضى است كه مال مغصوب با چيزى با جنس خود مخلوط شود. حال اگر مال مغصوب با چيزى غير از جنس خود مخلوط شد اگر آن همان چيزى باشد مال غصبى مخلوط شدن با آن تلف شده است؛ به مانند عطر و گلاب مخلوط شده با روغن زيتون، در اين صورت غاصب ضامن مثل آن است ولى اگر اين طور نباشد مانند اينكه آرد گندم با آرد جو مخلوط شده باشد در اين صورت حكم جايى را دارد كه هر دو از جنس هستند امّا يكى مرغوب و ديگرى نامرغوب كه در اين حالت گفته شده، مالك و غاصب هر در آن شريك هستند و آن را به سهمى كه هر يك دارند تقسيم مى‌كنند. عين مال را تقسيم مى‌كنند و بهاى آن را به نسبت دو قيمت به همان نحوى كه گذشت، توزيع نمايند.

مسأله ٤٩- در صورتى كه مال غصبى يا چيزى كه هم جنس خود است ولى از لحاظ كيفيت بهتر يا بدتر است مخلوط شود، قيمت مخلوط آنها از قيمت هر يك از آنها به صورت جداگانه كمتر گردد هر چه كه از قيمت مال غصبى كم شود بر عهده غاصب است به فرض اگر زيتون مرغوب را كه ده تومان قيمت دارد را غصب كرده و آن را با يك من زيتون نامرغوب كه قيمت آن پنج تومان است مخلوط نمايد و در اين حالت قيمت هر دو آنها دوازده تومان شود كه به نسبت آنها يكى هشت تومان و ديگرى چهار تومان مى‌گردد كه چون قيمت زيتون مرغوب در اينجا دو تومان كاهش پيدا كرده است، غاصب ضامن آن دو تومان كاهش قيمت است. و مى‌توان گفت كه صاحب زيتون‌هاى غصبى به قيمت به فروش رفته زيتون‌ها كارى ندارد او سهم خود را بر مى‌دارد و هر آنچه كه باقى ماند