مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٦٤١ - آنچه موجب و سبب قصاص است
خارج شود) و هر دو امر محتمل باشد قود (قصاص) و ديهاى ثابت نمىشود.
مسأله ١١- اگر كسى را در دريا و مانند آن بيندازد پس فرد نتواند كه بيرون بيايد تا بميرد يا نگذارد كه وى بيرون بيايد تا بميرد به آن دليل كشته مىشود و در صورتى كه عمداً و از روى كوتاهى خارج نشود يا شك در آن وجود داشته باشد حكم مسئله مانند مسئله گذشته است. و اگر معتقد باشد كه بر خروج توانا است، زيرا او از اهل فن شنا باشد پس او را بيندازد سپس معلوم شود كه چنين نبوده است و پرتابكننده هم نتواند او را نجات دهد، عمد نيست.
مسأله ١٢- اگر رگ فردى را بزند و او را از بستن آن جلوگيرى كند پس خون وى برود و او بميرد قود (قصاص) بر او است و اگر رگ فرد را بزند و رهايش كند چنانچه بر بستن رگ قدرت و توانايى داشته باشد ولى عمداً و از روى كوتاهى آن را ترك كند و رگ را نبندد تا بميرد نه قودى (قصاصى) است و نه ديه نفسى وليكن ديهى زدن رگ بر او است. و اگر فرد بر بستن رگ توانا نباشد چنانچه جانى اين را بداند بر او قود (قصاص) است و اگر جانى (نسبت به ناتوانى مقتول) ناآگاه باشد پس اگر او را به قصد قتل ول به اميد كشته شدن وى رگ او را بزند و وى بميرد ظاهراً قود (قصاص) بر او مىباشد و اگر قصد قتل او را نداشته باشد بلكه رگ او را بزند به اميد بستن آن، بر او قود (قصاص) نيست ولى ديه شبهعمد بر او است.
مسأله ١٣- اگر كسى از روى عمد خود را از بالا روى انسانى بيندازد چنانچه اين امر از چيزهايى است كه غالباً مىكشد حتى اگر به خاطر ضعفى كه انسان زير مانده دارد به جهت پيرى يا كوچكى يا بيمارى قود (قصاص) بر او است وگرنه چنانچه حتى اگر به اميد كشته شدن قصد قتل او را نموده باشد پس همچنين عمد است و قود (قصاص) بر او است ولى اگر قصد قتل او را نداشته باشد اين شبه عمد است و در همهى اين فرضها خون جانى هدر است. اگر فرد بلغزد و روى ديگرى بيفتد پس او بميرد چيزى بر وى نيست- نه ديه و نه قود (قصاص)- و همچنين چيزى بر كسى كه روى او افتاده نيست.
مسأله ١٤- اگر فردى را سحر كند سپس كشته شود و سبب شدن سحر او براى قتل معلوم باشد اين عمد است در صورتى كه با اين كار، قصد قتل فرد را كرده باشد وگرنه عمد نيست بلكه شبه عمد است؛ و بين قول به اينكه سحر واقعيت دارد نه فرقى نيست.
اگر مثل اينگونه سحر به صورت نوعى كشنده است عمد است ولو اينكه قصد قتل را به آن (عمل) نداشته است.
مسأله ١٥- اگر به صورت عمدى بر فردى جنايت كند سپس جنايت سرايت كند و بميرد چنانچه از آن چيزهايى باشد كه غالباً سرايت مىكند، عمل عمد است؛ يا اينكه به اين