مسأله ١٧- هر گز حمل داخل در رهن حامل نمى‌شود. اگر حيوان حامله‌اى رهن قرار دهند، حمل آن جزء مرهونه نيست و نه ميوه اگر درخت را رهن قرار دهند مگر اينكه عرف اين را واجب كرده باشد و يا نسبت به آن شرط كرده باشند، همچنين محلى كه بعد از رهن به وجود مى‌آيد نيز داخل در رهن نيست مگر اينكه شرط شده باشد بله ظاهراً در رهن حيوان پشم، مو و كُرك داخل در رهن مى‌شود همچنين برگ و شاخه‌هاى درخت حتى شاخه‌هاى خشك آن در رهن درخت، امّا شير حيوان و زمينى كه در وقت در آن كاشته شده است و يا زمينى كه خانه رهنى در آن نباشد، داخل شدن در رهن حيوان، درخت و بنا، محل اشكال و تأمل است، داخل شدن آنها بعيد نيست هر چند احتياط آن است كه مصالحه نمايند.

مسأله ١٨- رهن از طرف راهن لازم و از طرف مرتهن جايز است بنابراين راهن نمى‌تواند آن را بدون رضايت مرتهن فسخ نمايد مگر اينكه حق او را از رهن ساقط نمايد يا رهن به موجب فراقت ذمه راهن ترك شود و يا اينكه نسبت به برخى از افراد عين مرهونه او را برى ذمه نمايد پس ظاهر اين است كه تمامى رهن موجود است مگر اينكه شرط شده باشد نسبت به آن مقدار برى الذمه شود، و رهن نسبت به مابقى باقى باشد، و يا اينكه از اوّل شرط نمايند كه عين مرهونه رهن نماى آن من حيث المجموع باشد كه در اين صورت نماى فك مى‌شود، زيرا ديگر مجموع رهن باقى نمانده است.

مسأله ١٩- جايز نيست راهن در عين مرهونه تصرفى نمايد مگر اينكه با اذن مرتهن باشد، چه تصرف ناقل عين باشد يا منفعت باشد مانند بيع و اجاره و يا اينكه به مجرد انتفاع از آن باشد هر چند كه به مال ضرر نزند مانند سوار شدن بر حيوان و يا سكونت در خانه رهنى و غيره. بله تصرفاتى كه باعث خروج عين مرهونه از يد مرتهن نشود مانند آب دادن به درختان رهن و خوراك به حيوان دادن و مداوا و تيمار كردن آن و مانند آن بعيد نيست كه جايز باشد. پس اگر در آن تصرفى نمايد ولى آن را از يد مرتهن خارج نسازد گناه كرده و چيزى به عهده او نيست مگر اينكه تلف شود. كه در اين صورت قيمت آن رهن مى‌گردد. ولى اگر تصرف ناقل باشد مانند اينكه آن را بفروشد و يا به اجاره دهد، صحّت آن متوقف بر اجازه مرتهن است پس در چيزى مانند اجاره با اجازه مرتهن صحيح مى‌شود و رهن باقى خواهد ماند امّا برخلاف آن در بيع با اجازه مرتهن بيع صحيح است و رهن باطل مى‌شود. همچنين رهن باطل مى‌شود و اگر قبل فروختن آن را اجازه نمايد.

مسأله ٢٠- تصرف مرتهن بدون اذن راهن در عين مرهونه جايز نيست، پس اگر در آن تصرف نمود مانند اينكه در خانه رهنى سكونت نمود و يا بر حيوان رهنى سوار شد، و مانند آن اگر تلف شود ضامن است زيرا تعدى و تفريط نموده است و در صورتى كه تلف‌