خانه‌اى را به ده درهم اجاره كند و نصف آن را خود استفاده نمايد و نصف ديگر را بدون اينكه كارى در آن انجام دهد به ده درهم اجاره دهد، كارش جايز است فرض بالا يعنى اجاره دادن به بيشتر از آنچه كه اجاره كرده نيست و همچنين است اگر در نصف مدت خودش در آن بنشيند و در بقيه‌ى مدت آن را به ديگرى اجاره دهد به ده درهم، بله اگر آن را در بقيه‌ى مدت و يا از ابتدا نصف آن را به بيشتر از ده درهم اجاره دهد، جايز نيست.

مسأله ٢٦- اگر كارگرى عملى را قبول نمايد و به گردن بگيرد كه انجام دهد و در عين آن شرط شده باشد كه عمل را خودش انجام دهد يا ديگرى و انصرافى هم به اين موضوع در بين نباشد، جايز است كه ديگرى را براى انجام آن عمل اجير نمايد حال به همان دستمزد بيشتر، اما جايز نيست دستمزدى كمتر از آنچه براى خود خواسته به وى بدهد مگر اينكه خودش در برابر سودى كه عايدش مى‌شود كارى را انجام داده باشد و يا قسمتى از آن عمل را هر چند اندك و كم مقدار انجام داده باشد، به طور مثال اگر خياط دوختن جامه‌اى را در برابر يك درهم قبول نمايد و برش آن را خودش زده باشد و يا مقدارى اندك از آن را خود دوخته باشد اشكالى ندارد كه براى ادامه‌ى كار ديگرى را اجير نمايد هر چند مبلغ كمترى از دستمزد توافق شده را به او بدهد هر چند يك دهم و يا يك هشتم آن مبلغ، اما در اين كه آيا جايز است بدون اذن صاحب پارچه، آن پارچه و يا هر عين ديگرى را به دست اجير خود بدهد يا نه اشكال وجود دارد هر چند كه جايز بودن آن خالى از قوت نيست.

مسأله ٢٧- كسى كه خود را طورى اجير نمايد كه همه‌ى منافع او در مدت اجاره متعلق به مستأجر باشد، در آن مدت جايز نيست كه براى ديگرى كار نمايد نه بدون فرد نه با فرد چه به صورت اجاره باشد چه به صورت جعاله. بله بعضى از كارهايى كه شامل عقد اجاره نمى‌شود و منافاتى هم با مورد اجاره ندارد را اگر انجام داد، اشكالى ندارد. مانند اينكه مورد اجاره صريحاً يا ضمناً شامل كارهاى روزانه شود، بنابراين مانعى ندارد در شب برخى از اعمال را براى خودش انجام دهد مگر آنكه كار در شب سبب كم كارى در روز شود هر چند اين كم كارى اندك باشد، كار در شب جايز نيست پس اگر در مدت اجاره كارى را براى خودش و يا ديگرى انجام دهد كه اجاره‌اش شامل آن بوده، اگر براى خودش بوده مستأجر حق دارد اجاره را فسخ نمايد و تمامى دستمزد كارگر را برگرداند، البته اگر كارگر اصلًا براى او كار نكرده باشد، ولى اگر كار كرده باشد به همان نسبتى كه كار كرده از دستمزد نيز بهره‌مند مى‌شود و بين اينكه اجاره را فسخ نكند و از كارگر اجرت‌المثل عملى را كه براى خود انجام داده را از او مطالبه نمايد، و همچنين اگر براى غير و به طور مجانى كار كرده، و اما اگر براى غير به عنوان جعاله و اجاره كارى انجام داده‌