مسأله ٣- اگر شئ برنده‌اى را در اعضاى بدن كسى نظير پا و يا دست او فرو كند، ديه‌اش صد دينار است و اين حكم على الظاهر مخصوص عضوى است كه ديه قطع آن بيش از صد دينار باشد. و نيز اين حكم مخصوص مردان است و اما در زنان حكمش ارش است.

مسأله ٤- اگر به خاطر جنايتى چون سيلى و امثال آن صورت كسى را سياه كند بدون اينكه جراحتى يا شكستگى در آن پديد آورد، ارش آن شش دينار است، و اگر كبود بشود و سياه نشود سه دينار است و اگر سرخ شود يك دينار و نيم است، و ديه همين سه نوع لطمه در بدن نصف سه نوع ديه‌اى است كه در صورت بيان شد. يعنى اگر بدن كسى را سياه كند سه دينار و اگر كبود كند يك دينار و نيم و اگر سرخ كند سه چهارم دينار است. و در جنايت بر بدن تفاوتى بين مرد و زن و بزرگ و كوچك نيست. و نيز در اعضاى بدن تفاوتى نيست بين اعضايى كه ديه‌اى معين دارد و اعضايى كه ندارد، و نيز تفاوتى نيست بين اينكه سياهى همه صورت را بگيرد يا قسمتى از آن را، و بين اينكه اثر سياهى يا كبودى يا سرخى مدتى در بدن بماند يا نماند. بله اگر لطمه در سر وارد شده باشد ظاهراً ارش است، و اگر جنايت تغيير رنگى ندهد و تنها بدن را متورم كند در آن ارش است، و اگر هم دگرگونى رنگ ايجاد كند و هم تورم را، جانى بايد هم آن مقدار را پرداخت كند و هم ارش را.

مسأله ٥- هر عضوى كه در جنايتش ديه‌اى مقدر دارد اگر فلج شود، ديه‌اش دو ثلث ديه آن است، مانند دو دست و دو پا، و اگر بعد از فلج شدن قطع شود ديه اش ثلث ديه اصل آن است.

مسأله ٦- ديه شجاج- كه در سابق گذشت- شامل صورت نيز مى‌شود. و مشهور اين است كه ديه جراحت‌هاى هشتگانه‌اى كه براى سر شمرديم، اگر در بدن واقع شود به آن نسبتى است كه قطع آن عضو با ديه قتل دارد، مثلًا نسبت ديه قطع يك دست با قتل نفس نصف است، پس اگر حارصه‌اى در دست واقع شود، ديه‌اش نصف حارصه سر است.

حارصه سر ديه‌اش يك شتر بود، حارصه دست نصف شتر يا پنج دينار مى‌شود. و حارصه يك بند ابهام نصف يك دهم شتر و يا نصف دينار است و به همين ترتيب است ساير فروض. و اگر عضوى كه جراحت حارصه برداشته و براى قطع آن عضو ديه مقدرى تعيين نشده باشد، حارصه آن ارش دارد.

مسأله ٧- ديه جناياتى كه بر اعضاى زن وارد مى‌شود مساوى با ديه جنس مرد است، تا برسد به يك سوم ديه مرد، همين كه از آن تجاوز كند ديه جنايتش نصف ديه جنايت بر