مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧١١ - دوم در ديه چشم است
موى عضو نرويد و گرنه ديه آن ارش است و اگر بعضى برويد و بعضى نرويد آنچه نروييده با كل عضو سنجيده مىشود و به حسابش از ديه به وى مىدهد و آنچه روييده على الظاهر ارش مىپردازد.
مسأله ٦- در مژههاى چهارگانه يعنى موى دو پلك بالا و دو پلك پايين چند قول است كه اقرب آنها ارش است ولى نزديكتر به احتياط آن است كه اگر موى هيچ يك از چهار موضع نروييد ديه كامله پرداخت كند.
مسأله ٧- در خصوص موى بدن غير از اين چند مورد يعنى سر و صورت و ابرو مقدار ديگرى از شرع نرسيده، بنابراين اگر موى ساير نقاط بدن در اثر جنايت بريزد اگر تنها مو بريزد و عضو باقى بماند بايد ارش پرداخت كند، و اگر عضو صاحب مو را قطع كند ديه عضو را بايد بدهد و موى آن ديهاى جداگانه ندارد. و همچنين اگر با پوست بدن كنده شود كه تنها ديه پوست را بدهكار مىشود، بنابراين اگر پلك كسى را قطع كند ديه پلك را مىدهد مژه آن ديهاى جداگانه ندارد، و همچنين اگر بازو و يا ساق كسى را قطع كند موى آن ديهاى جداگانه ندارد.
مسأله ٨- در موى صورت خنثاى مشكل ارش ثابت است، و همچنين موى صورت زن اگر فرض شود كه بى مو شدنش نقص باشد و نيز در هر موردى كه از ناحيه شارع صلوات الله عليه تقديرى براى آن وارد نشده بايد جانى ارش بدهد، و اگر فرض شود كه بى مو شدن برده و يا كنيز قيمت آن را بالا مىبرد و يا هيچ اثرى در قيمت او نمىگذارد جانى چيزى بدهكار نمىشود تنها بايد تعزير شود، و اگر فرض شود كه بى مو شدنش عيب است بايد ارش پرداخت كند.
دوم: در ديه چشم است
مسأله ١- ديه هر دو چشم خونبهاى كامل و ديه هر يك نصف آن است، و در اين حكم بين چشم سالم و چشم ضعيفى كه غالباً اشك مىريزد و چشم دوربين و شب بين و شب كور و چشم دردناك تفاوتى نيست، و اگر بر روى سياهى چشم لكه سفيدى باشد در صورتى كه روى مردمك را نپوشانيده و جلوى بينايى را نگرفته باشد مانند چشم سالم، ديهاش كامل است و الا اگر تشخيص مقدار ديه ممكن باشد به حساب آن از ديه كم مىشود و اگر ممكن نشد جانى بايد ارش بدهد.
مسأله ٢- كسى كه يك چشمش كور است اگر در جنايتى چشم سالمش از بين برود جانى بايد ديه كامل پرداخت كند البته اين در صورتى است كه چشم كورش مادرزادى