بگيرد، و ديه انگشت زيادى يك سوم ديه انگشت اصلى است، و اگر نخواهد قصاص كند بلكه بخواهد ديه بگيرد هم ديه كف دست را مى‌گيرد و هم ديه انگشت زيادى را، و اگر دستى كه جانى از او بريده چهار انگشت اصلى و يك انگشت زيادى دارد دست سالم جانى در قصاص قطع نمى‌شود و مجنى عليه مى‌تواند چهار انگشت جانى را قطع كند و ديه يك انگشت خود را و ارش جنايت كف دستش را از او بگيرد.

فرع پنجم- اگر جانى از يك انسان اولين بند يك انگشت را و از انسانى ديگر بند وسطى همان انگشت را قطع كرده باشد در صورتى كه صاحب بند اول به گرفتن ديه رضايت ندهد و بخواهد قصاص كند بند اول انگشت جانى را قطع مى‌كند و سپس صاحب بند وسطى انگشت او را قطع مى‌نمايد و هر دو به حق خود رسيده‌اند، و اگر صاحب بند وسطى بخواهد قبل از قصاص گرفتن صاحب بند اول قصاص بگيرد به او اجازه نمى‌دهند و احقاق حق او را تأخير مى‌اندازند تا معلوم شود صاحب بند اول مى‌خواهد چه كند، اگر او نيز مى‌خواهد قصاص كند اول او بند اول انگشت جانى را قطع مى‌كند و سپس صاحب بند دوم، بند دوم او را قطع مى‌نمايد، اما اگر او نخواهد قصاص كند بلكه يا بخواهد جانى را عفو كند و يا ديه بگيرد آيا صاحب بند دوم مى‌تواند قصاص كند و سپس ديه بند اولى او را به او رد كند؟ و يا اينكه اصلًا حق قصاص ندارد و بايد به گرفتن ديه قناعت كند؟ دو وجه است كه دومى وجيه‌تر است حال اگر صاحب بند وسطى قبل از اينكه صاحب بند اول حق خود را بگيرد او عجله كند و بند وسطى انگشت جانى را قطع كند عمل زشتى انجام داده بايد ديه بند اول انگشت جانى را كه زائد بر حق او بود به شخص جانى بدهد و جانى هم بايد ديه بند انگشت آن ديگرى را به وى پرداخت كند.

فرع ششم- اگر جانى دست راست كسى را به طور مثال قطع كند كسى بين دست چپ و راست تميز نمى‌دهد، آنگاه دست چپ خود را براى قصاص در اختيار او بگذارد و او دست چپ جانى را قطع كند آيا قصاص از دست راست ساقط مى‌شود؟ و يا هنوز به اعتبار خود باقى است؟ اقوى وجه دوم است و او حق دارد كه دست راست جانى را نيز قطع كند چيزى كه هست اگر اين ترس در بين باشد كه قطع هر دو دست باعث سرايت و هلاكت جانى مى‌شود بايد صبر كند تا دست چپ جانى بهبودى يابد آن وقت دست راست او را قطع كند، و به خاطر اينكه مجنى‌عليه در قصاص از يك دست خود دو دست از جانى هم حكم را مى‌دانسته و هم موضوع را يعنى چپ و راست دست را تشخيص مى‌داده و از روى عمد دست چپ خود را در اختيار قرار داده به كل بعيد نيست در جايى هم كه جانى جاهل به موضوع و يا به حكم بوده از مجنى عليه ديه‌اى طلبكار نشود، و اگر مجنى عليه به جاى دست راست خود دست چپ جانى را قطع كند با علم به اينكه‌