آن) اعتماد و اطمينان شود مانند آنكه بگويد: «تو زنا كردى» يا «تو لواط كردى» يا «تو زناكارى» يا «تو لواطكننده‌اى» يا «به تو لواط شده» يا «در دبر تو دخول شده» يا «اى زناكار» يا «اى لواط كننده» و مانند اينها از آنچه كه صريحاً يا با ظاهر مورد اطمينان خود اين معنا را افاده و ادا نمايد. و معتبر است كه گوينده به آنچه كه لفظ براى آن وضع شده و معناى آن، در همان زبانى كه به آن سخن مى‌گويد، آگاه باشد؛ بنابراين اگر يك نفر فارسى‌زبان يكى از اين لفظها را بگويد در صورتى كه به معناى آن علم ندارد قذف‌كننده نيست و حدى بر او نيست حتى اگر مخاطب معناى آن را بداند ولى اگر برعكس كسى كه معناى لغت را مى‌داند به كسى كه معناى لفظ را نمى‌داند، بگويد، قذف‌كننده است و بر او حد است (حد مى‌خورد).

مسأله ٣- اگر به فرزندش كه به وسيله‌ى اقرار خودش يا به صورت شرعى فرزند بودن او ثابت شده است بگويد: «تو فرزند من نيستى» بر او حد است، و همچنين است اگر به ديگرى كه به صورت شرعى ثابت شده كه فرزند زيد است، بگويد: «تو فرزند زيد نيستى» يا «تو فرزند عمرو هستى» ولى اگر در امثال اين‌گونه موارد قرينه‌اى وجود داشته باشد كه اراده‌ى قذف ندارد ولو براى اينكه معناى مقصود از لفظ به حسب متعارف غير قذف باشد، حدى بر او نيست، پس اگر بگويد: «تو فرزند من نيستى» در حالى كه مى‌خواهد بگويد آنچه كه از تو توقع مى‌رود، در تو نيست يا «تو پسر عمرو نيستى» در حالى كه اراده كرده كه مثلًا شجاعت عمرو در تو نيست. بنابراين حدى ندارد و قذف نيست.

مسأله ٤- اگر بگويد: «اى شوهر زن زناكار» يا «اى خواهر زن زناكار» يا «اى پسر زن زناكار» يا «مادرت زنا كرده است» و امثال اينها بنابراين قذف مخاطب نيست بلكه قذف كسى است كه زنا به او نسبت داده شده است. و همچنين است در صورتى كه مثلًا بگويد: «اى پسر فرد لواط كننده» يا «اى پسر فرد لواط داده» يا «اى برادر فرد لواط كننده» يا «اى برادر فرد لواط داده» بنابراين قذف كسى است كه فحشا به او نسبت داده شده است نه قذف مخاطب، بله البته به جهت اذيت و آزار مخاطب و هتك او در آنچه كه برايش جايز نيست، تعزير دارد.

مسأله ٥- اگر بگويد: «مادرت تو را از زنا به دنيا آورده» ظاهراً حدى ثابت نيست، زيرا شخص مواجه و مخاطب او، قذف نشده است، و احتمال دارد كه فقط پدر يا مادر به زنا اقدام كرده باشد، پس قذف به شخص معينى نيست. بنابراين مثل موردى است كه در آن شبهه‌ى دفع‌كننده‌ى حد وجود دارد. و احتمال دارد با مطالبه‌ى حد از سوى پدر و مادر حد ثابت شود و همچنين است اگر بگويد «يكى از شما زناكاريد» زيرا احتمال دفع آن‌