مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٤٧٢ - كتاب ظهار
مسأله ٤- در ظهار شرط است كه در حضور دو شاهد عادل واقع شود و آن دو شاهد ظهار او را بشنوند همانطورى كه اين شرط در طلاق نيز معتبر است، و شرط ديگر ظهار اين است كه ظهار كننده بالغ و عاقل باشد و با اختيار و قصد ظهار كرده باشد پس ظهار از كودك نابالغ و از ديوانه و از سوى كسى كه مجبورش كردهاند و از ساهى و از روى شوخى و از مست واقع نمىشود و كسى هم كه در حال غضب ظهار كند ظهارش بيهوده است، حال چه اينكه غضب به حدى باشد كه مرد را بىاختيار نمايد و بدون قصد ظهار نمايد يا به اين حد نباشد كه بنابر اقوى اين مقدار غضب نيز ظهار را بىاعتبار مىنمايد، و در زنى كه ظهار مىشود شرط است كه در حال حيض و نفاس نباشد و در طهرى باشد كه در آن با وى جماع نشده باشد به همان صورتى كه در طلاق گفته شد، حال آيا اين نيز شرط است كه زن مدخول بها باشد يا نه؟ صحيحتر آن است كه بگوييم شرط است.
مسأله ٥- اقوى آن است كه دائمىبودن زن شرط نيست بلكه ظهار در زن موقت نيز واقع مىشود.
مسأله ٦- ظهار دو قسم است: يكى مشروط و ديگرى مطلق و بىشرط، مشروط آن است كه ظهار زن را مشروط به شرطى نمايد و جايز است در ظهار مشروط شرط آن را وطى قرار دهد و بگويد اگر من تو را بار ديگر وطى كنم پشتت چون پشت مادرم باشد.
مسأله ٧- هر گاه ظهار با تمام شرايط آن محقق شود اگر مطلق و بدون شرط باشد زن ظهار شده بر مردى كه ظهار كرده حرام مىشود، و حلال نمىشود مگر بعد از آنكه كفاره ظهار را بدهد همين كه كفاره داد وطى آن زن بر وى حلال شده و كفارهاى ديگر بعد از وطى او واجب نيست و اما اگر قبل از دادن كفاره او را وطى كند واجب است دو كفاره بدهد و اشبه آن است كه قبل از دادن كفاره ساير كامگيرىها غير از وطى حرام نيست، و اما اگر ظهار مشروط باشد مادامىكه آن شرط محقق نشده وطى آن زن حرام نمىشود، وقتى حرام مىشود كه آن شرط موجود شود، و اگر شرطى كه براى ظهار خود آورده وطى آن زن باشد وطى اولين بار زن حرام نمىشود و اگر او را وطى كند كفاره به عهده او نمىآيد.
مسأله ٨- اگر زنى را كه ظهار كرده طلاق رجعى دهد و در عده رجوع كند حكم ظهار از بين نمىرود يعنى وطى او حلال نمىشود مگر بعد از دادن كفاره به خلاف اينكه بعد از تمام شدن عده دوباره با او ازدواج كند و يا طلاقى كه داده بود طلاق بائن باشد و اگر در حال عده او را يعنى مطلقه بائنه را دوباره عقد كند حكم ظهار ساقط مىشود.
مسأله ٩- كفاره ظهار يكى از سه چيز است:
١- آزاد كردن يك برده