مسأله ٥٠- فوائدى كه ملك مغصوب دارد از آن مالك آن است حتى اگر بعد از غصب آن به وجود آيد. و تمامى آن منافع به ذمه غاصب است و او ضامن آن است، چه اينكه آن منافع به خودى خود عين محسوب گردد و همانند شير، مو، پر و ميوه و مانند آن يا اينكه منفعت باشد همانند سكونت در يك منزل و يا سوارى بر يك اسب؛ بلكه، هر عملى كه باعث زياد شدن قيمت آن گردد حتى اگر بعد از غصب پيدا شود و حتى اگر دوباره آن صفت از بين برود و قيمت آن پائين بيايد. پس، اگر غاصب حيوان لاغرى را غصب كند، و بعد از غصب چاق شود و به همين دليل هم قيمت آن افزايش يابد و سپس حيوان دوباره لاغر شود غاصب آن افزايش قيمت را كه از بين رفته است، ضامن است. بله، اگر افزايش قيمت آن به خاطر پديدآمدن هر يك صفت خاص در جنس باشد و سپس آن صفت از بين برود و دوباره باز گردد و قيمت آن هم افزايش يابد، غاصب ضامن نيست؛ مانند آنكه غاصب حيوان لاغرى را غصب نمايد و در زمانى كه در دست اوست حيوان چاق شود سپس لاغر شود و دوباره چاق گردد، در اين صورت غاصب ضامن نيست. مگر اينكه قيمت چاق شدن در مرتبه دوم كمتر از چاق شدن در مرتبه اوّل باشد كه در اين حالت، كمبود را ضامن است؛ مثلًا بار اوّل دو درهم حيوان افزايش داشته و در بار دوم يك درهم، پس غاصب يك درهم از تفاوت را ضامن است.

مسأله ٥١- اگر صفت يا حالتى در مال مغصوب حاصل شود و در نتيجه قيمت آن افزايش يابد، آنگاه آن صفت زائل شود، و قيمت آن مال كم گردد. آنگاه يك صفت جداى از صفت اوّل در آن پديد آيد كه قيمت آن را افزايش دهد، غاصب هنوز هم ضامن زيادت قيمت اوّل است؛ به طور مثال اگر اسبى را غصب نمايد و هنگام غصب چاق بوده، آنگاه بعد از غصب لاغر شود و قيمت آن كم گردد و سپس آن را تعليم داد و به همين خاطر ارزش يافت، چه به همان ميزان اوّل و چه بيشتر آن زيادت قيمت بار اوّل از ضمان غاصب بيرون نمى‌آيد.

مسأله ٥٢- اگر گندم و تخم مرغى را غصب كند، زراعت و جوجه حاصل از آنها به مالك گندم و تخم مرغ تعلّق دارد، حتى اگر شرابى را غصب نمايد و در دست غاصب سركه شود باز هم آن سركه متعلّق به صاحب آن است. حتى اگر آب انگور را غصب نمايد و در زمانى كه در دست اوست شراب و سپس سركه شود، باز هم، متعلق به مالك است. امّا اگر حيوان نر را غصب نمايد و آن را با ماده خود در آميزد، نتايج آن مال صاحب مادر است. و غاصب بايد اجرت صاحب حيوان نر را به او بدهد.

مسأله ٥٣- هر آنچه كه در مورد ضمان و كيفيت و احكام آن گفته شد، در تمام ايادى كه‌