مسأله ٢٠- اگر دو نفر هر يك به اندازه‌اى مالى را نزد يك امين و يا غير او، به امانت گذاشته باشند، پس مقدارى از آن مال تلف شود و مشخص هم نباشد از مال كدام يك است اگر مال هر دو به يك اندازه بوده است بعيد نيست كه گفته شود مال از هر دو تلف شده و تلف از هر (مال) دو به حساب مى‌آيد و ما بقى به يك اندازه (نصف نصف) بين آنها تقسيم مى‌شود اما اگر مقدار آن دو مال متفاوت بوده باشد، و يا آنچه كه تلف شده است برابر امانت يكى و كمتر از امانت ديگرى است، و يا از آنچه كه هر كدام به امانت گذاشته‌اند كمتر است در فرض اول بعيد نيست اين گونه گفته شود كه از ما بقيه‌ى آنچه كه زيادتر از جنس تلف شده است را به حساب آن يك بگذارند كه بيشتر است و ما بقى را به دو قسم مساوى تقسيم نمايند مثلًا يكى از دو نفر دو درهم داشته و ديگرى يك درهم و از اين سه درهم يكى تلف شده است به صاحب دو درهم يك درهم بدهند و يك درهم باقى مانده را بين آن دو به طور مساوى تقسيم كنند و يا اينكه يكى پنج درهم داشته و از اين هفت درهم دو درهم تلف شده است سه درهم را به صاحب پنج درهم بدهند و بقيه را كه دو درهم است بين آن دو نصف كنند.

در فرض ديگر كه مقدار تلف شده هم از اين و هم از آن كمتر بوده است بعيد نيست اين گونه گفته شود كه: از ما بقى هر قدر كه مال بيشتر از آن تالف بوده را به هر يك مى‌دهند و بقيه را به طور مساوى بين آن دو تقسيم مى‌نمايند به طور مثال اگر مال يكى پنج درهم و مال ديگرى چهار درهم بوده باشد و سه درهم از اين نه درهم تلف شده، دو درهم كه زيادتر از تالف است به صاحب پنج درهم و يك درهم كه زيادتر از تالف است به چهار درهم و مابقى را بين آن دو به صورت مساوى تقسيم مى‌نمايند. اما احتياط آن است كه در همه‌ى صورت‌هاى مسأله‌ى بخصوص در غير آن صورتى كه يكى دو دينار و ديگرى يك دينار امانت گذاشته و يكى از سه دينار تلف شده طرفين با هم مصالحه نمايند و اينكه اين احتياط را ترك نمايند سزاوار نيست آنچه گفته شد در مورد درهم دينار بود بعيد نيست كه حكم آنها در تمامى اجناس مثلى و ممتاز باشد مانند يك من و دو من جارى باشد كه اگر از آن سه من يك من تلف شد و مشخص نشود كه از مال كدام يك بوده است همين حكم درهم و دينار را جارى بدانيم، در اينجا نيز آن احتياط جايز نيست ترك شود بله اگر آن جنس از اجناس مثلى باشند كه با هم مخلوط مى‌شوند مانند روغن از دو نفر و يا دو مقدار گندم از آن دو نفر باشد و بعد از آنكه مخلوط شود مقدارى از آن تلف گردد تلف به پشت دو مال به هر دو طرف وارد شده است به طور مثال اگر يكى يك من و ديگرى دو من به امانت گذاشته بود و يك من بعد از مخلوط شدن آن‌ها از بين رفت، باقى مانده به نسبت يك سوم و دو سوم تقسيم مى‌شود اما اگر مال مثلى نبود بلكه‌