مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٣ - « سابقین » چه کسانی هستند؟

مطالبی] [١] درباره نعیمهای سابقین و نعیمهای اهل میمنت و عذابهای اهل مشئمت- که بعد هم از اهل مشئمه به «اصحاب الشمال» تعبیر میشود- بیان میفرماید.

اینجا چون تقسیمِ سه گانه شده است نه دو گانه، قهراً یک عنایتی در آن هست.

این سؤال مطرح است که چرا قرآن تقسیم را دوگانه نکرد؟ در بعضی جاهای دیگر تقسیمْ دوگانه شده، مسلّم اینجا هم اگر تقسیمْ دوگانه میشد صحیح بود ولی چون سهگانه شده است معلوم میشود یک عنایت خاصی به اینها هست. اگر تقسیمِ دوگانه میشد این بود که مثلًا بفرماید مردم دو دسته میشوند: سعدا و اشقیا. مطلب درست هم بود، هیچ ایرادی هم نداشت کما اینکه در آیات دیگری در قرآن هست:

«امَّا الَّذینَ سُعِدوا فَفِی الْجَنَّةِ» [٢]، «فَامَّا الَّذینَ شَقُوا فَفِی النّارِ» [٣]. ولی قرآن خواسته است که سعدا را هم یک تیپ معرفی نکند و به اصطلاح به یک چوب نراند و بیان کند که سعدا هم در عین اینکه همه سعدا هستند ولی آنقدر میانشان تفاوت هست که اینها را ما باید در دو گروه بشماریم، که گروهی را «سابقون» نامیده است و بعد هم میفرماید: «اولئِک الْمُقَرَّبونَ» اینها مقرّبان هستند، و گروه دیگر را «اصحاب میمنه» نامیده است که در سوره واقعه آیهای نداریم که کلمه «ابرار» را بر آنها اطلاق کرده باشد ولی در جای دیگر ما داریم که به اینها کلمه «ابرار» اطلاق شده است. اینها نیکانند و آنها مقرّبان، و فرق است میان نیکان و مقرّبان. این جمله معروف است، به حدیث هم نسبت داده میشود. الآن من قطعاً نمیدانم که این جمله حدیث است یا کلام عرفاست که میگویند: «حَسَناتُ الْابْرارِ سَیئاتُ الْمُقَرَّبینَ» کارهای نیک ابرار، گناهان است برای مقرّبین؛ یعنی درجه آنها آنقدر بالا است که کارهایی که برای اینها حسنه و درجه است و اینها را بالا میبرد برای آنها سیئه است و آنها را پایین میآورد. حسنات اینها در درجه گناهانِ مقرّبین است. پس معلوم میشود فاصله میان سابقون و اصحاب میمنه خیلی زیاد است.

« سابقین » چه کسانی هستند؟

حال تعریف «سابقین» چیست؟ این سابقین (پیشیگیرندگان) را چگونه میتوانیم