میکند، احساس میکنیم که یک چیزی دارد خارج میشود؛ یا در مواقع سرعت، مثلًا وقتی که سوار اسب میشویم، احساس میکنیم یک چیزی با صورت و دست ما تماس پیدا میکند و فشار میآورد، در صورتی که آن آدمی که ایستاده آن را احساس نمیکند. این حد اکثر تصوری بود که [قدما] راجع به اینکه یک شیء جسم باشد و مرئی نباشد داشتند.

ولی امروز مسأله شکل دیگری پیدا کرده و آن این است: جسم یعنی شیئی که دارای جوهری باشد که دارای ابعاد است. اینکه در قدیم خیال میکردند همه جسمها سهبعدی است امروز مورد قبول نیست یعنی معتقدند که ممکن است جسمی دوبعدی باشد، جسمی یکبعدی باشد، جسمی چهار بعدی باشد، جسمی ششبعدی باشد. میگویند ما خودمان سهبعدی هستیم و ساختمان ادراک ما هم ساختمان سهبعدی است، یعنی ما فقط اجسام سهبعدی را درک میکنیم. اگر اجسامی باشند که سهبعدی نباشند، دوبعدی یا چهاربعدی باشند آن وقت دیگر ما نمیتوانیم آنها را درک کنیم. شاید دوبعدیها را مثلًا بتوانیم درک کنیم چهاربعدیها را نتوانیم یا برعکس. به هر حال ادراکات ما ادراکات سهبعدی است نه کمتر و نه بیشتر. بنابراین ممکن است در همین فضا الآن اجسامی وجود داشته باشند که جسم باشند، ثقَل باشند، وزن داشته باشند، ما وجود آنها را احساس نکنیم ولی آنها واقعاً وجود داشته باشند. این احکامی هم که ما آنها را برای همه اجسام، قطعی فکر میکنیم آنچنان قطعیت ندارد. مثلًا میگوییم که جسمی از جسمی نمیتواند عبور کند. اگر همین اتاق درهایش بسته باشد ما دیگر نمیتوانیم از این دیوارها عبور کنیم مگر اینکه بشکافیم. بدون اینکه شیشه را بشکنیم یا در را باز کنیم و یا دیوار را بشکافیم نمیتوانیم عبور کنیم. ولی میگویند اجسامی که مثلًا دوبعدی هستند از همین دیوار عبور میکنند بدون آنکه دیوار شکافته شود.

نه اینکه ما بخواهیم حرف قرآن در باره جن را به استناد اینها بپذیریم. یک نفر باایمان، کسی که به آنچه قرآن فرموده است ایمان پیدا کرده باشد، بعد از آنکه قرآن را شناخت اولین مستندش خود قرآن است. قرآن اینچنین بیان کرده، ما به گفته قرآن ایمان داریم که چنین خلقی در عالم وجود دارد، خلقی که در بسیاری از خصوصیات شبیه انسان است حتی در مکلف بودن و پیغمبر داشتن، ولی آنها پیغمبری از نوع خود ندارند، پیغمبر آنها از نوع انسانهاست، یعنی پیغمبرهای انس