وَ اتَّقوهُ و تقوای الهی را داشته باشید. تقوا یعنی حالت پروا داشتن، چون از ماده وَقْی به معنی نگهداری است؛ خود نگهدار بودن. همینقدر که انسان بنده خدا شد به دنبالش مسائلی پیش میآید که انسان باید خودش را در آنجا نگهداری کند؛ همان مسأله حرامها و گناهها؛ و انسان تا یک سلسله خود نگهداریها نداشته باشد محال است که به سعادت برسد.

٣. اطاعت از دستورها

وَ اطیعونِ مرا به آنچه میگویم اطاعت کنید، یعنی یک سلسله دستورها دارم. «مرا اطاعت کنید» یعنی یک سلسله دستورها آوردهام، این دستورها را به کار ببندید.

آنگاه نوید میدهد: اگر چنین بکنید یغْفِرْ لَکمْ مِنْ ذُنوبِکمْ خدا آثار بدیهای گذشته شما را محو میکند، قلمی روی همه آن تاریکیهای گذشته میکشد. وَ یؤَخِّرْکمْ الی اجَلٍ مُسَمًّی انَّ اجَلَ اللَّهِ اذا جاءَ لایؤَخَّرُ یعنی شما الآن در وضعی هستید که عنقریب نابود میشوید و به هلاکت میرسید، این کار شدنی است، ولی اگر این دستورهایی که میدهم عمل کنید، اگر فقط خدا را پرستش کنید، تقوای الهی را پیشه بگیرید، دستورهایی که من میدهم به کار ببندید آن عذابی که قرار است بیاید تأخیر میافتد؛ یعنی این امر تقدیر الهی را عوض میکند، چون تقدیر الهی مشروط است. وَ یؤَخِّرْکمْ الی اجَلٍ مُسَمًّی شما را تأخیر میاندازد تا یک وقت معین. در واقع عمر شما طولانی میشود و این مرگ اخترامی که به عنوان یک عذاب بر شما نازل خواهد شد از بین میرود.

اثر توبه و مهلت آن

معنای «انَّ اجَلَ اللَّهِ اذا جاءَ لایؤَخَّرُ» این است که پیش از وقت باید جبران بکنی. این به یک معنا همان بحث توبه است. خدا توبه بندگان را قبول میکند. اثر توبه این است که اگر مردمی توبه کنند- که معنایش بازگشت است- یک سلسله گناهان آنها که در این دنیا و در عالم آخرت عکسالعملهایی دارد از میان میرود، یعنی آن نتایج سوء دنیویاش تأخیر میافتد و از بین میرود، نتایج سوء اخرویاش هم از بین میرود. اما کی وقت توبه است؟ وقتی که اجلُاللَّه نرسیده. اگر مهلت پایان یافت و