حالت بیطرفی نسبت به منافع خودتان و حالت طرفداری از حق داشته باشید، او هرچه که حکم کند شما خوشحال هستید. اگر گفت که اینجا مال توست او بیخود میگوید، شما خوشحال میشوید که حق را به دست آوردهاید؛ و اگر گفت مال آن شخص است و مال تو نیست، به همان اندازه خوشحال میشوید و میگویید خدا پدرت را بیامرزد، خیال ما را راحت کردی، پس من دیگر دست نمیزنم. انسان باید اینگونه باشد. ولی یک وقت انسان میخواهد در این اختلاف، این مال به هرحال به او تعلّق بگیرد، تمام کوشش وی این است که این مال [از آنِ او شود.] قضاوت و حکم فلان حاکم شرعی یا قاضی شرعی یا غیرشرعی را میخواهد وسیلهای قرار بدهد برای استنقاذ و به دست آوردن این مال؛ هدفش این است. در اینجاست که اگر او حق را بگوید و حق برضد منافعش باشد برایش تلخ و ناراحتکننده است.

پس این امر بستگی به حالت خود انسان دارد. انسانهای تعالی یافته و با ایمان واقعی و انسانهایی که خودشان را اهل حق میدانند، همیشه میگویند ما که حقیم، [پس باکی نیست.] ما که حقیم یعنی چه؟ ما همیشه میگوییم ما که برحقیم، ما که اهل حقیم؛ خیال کردهایم با انتساب ظاهری به اهل حق، انسان اهل حق میشود.

اسم اهل حق را روی خودمان گذاشتهایم، اسم حضرت امیر را مثلًا روی خودمان گذاشتهایم؛ در صورتی که علی، علی بودنش به این است که عَلِی مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِی یدورُ مَعَهُ حَیثُ ما دارَ. خیلی تعبیر عجیبی است! حق با علی است، حق از علی جدا نمیشود و علی هم از حق جدا نمیشود. این جور نیست که علی از حق فرار میکند، حق دنبال علی میآید. چون علی با حق است حق با علی است. چرا علی با حق است؟ یک مثال کوچکش این است:

وقتی که در زمان خلافت خودش زره خود را که به دزدی رفته بود به تن یک نفر آدم عادی آنهم ذمّی پیدا میکند آن را مطالبه میکند. باید هم مطالبه کند، اگر مطالبه نمیکرد نقص بود. حقش است، لایعابُ الْمَرْءُ بِاخْذِ حَقِّهِ. ولی وقتی که مطالبه میکند نمیگوید من که میدانم مال خودم است، من خلیفه و امام مسلمینم، در مقابل من که تو حق حرف زدن نداری؛ زود باش، باید زره را بدهی؛ میگوید این مسأله باید از طریق قانونی و شرعی حل بشود. او ذمّی و در ذمّه مسلمین است، قانون باید درباره او اجرا بشود، قاضی باید حکم کند؛ برویم پیش قاضی. نزد قاضی میروند.

ادب قضاوت این است که قاضی موظف است که طرفین دعوا را در کنار یکدیگر