آن، مقیاس همه چیزهاست و آن متن خلقت و جریان اصیل خلقت است که مقیاس همه چیز قرار میگیرد. پس «وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یسْجُدانِ. وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ».

در ذیل همین آیه، حدیثی در تفسیر صافی و تفسیرهای دیگر نقل کردهاند که نشان میدهد «میزان» محدود به میزان جسمانی نیست بلکه توسعهاش از دایره زندگی بشر و اجتماع بشر هم بیشتر است و همه عالم را فرا میگیرد. اساساً خلقت بر اساس میزان و با یک سنجش معین است. آن حدیث این است که پیغمبر اکرم فرمود:

«بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّمواتُ وَ الْارْضُ» [١] آسمانها و زمین که بپاست به عدل بپاست، با میزان عدل بپاست؛ یعنی اگر ظلم و اجحاف و عدم رعایت استحقاقها میبود، این نظامی که شما میبینید، بر پا نبود.

«وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ». همه اینها برای چیست؟ تعبیر خاصی دارد: «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ» اینکه شما بشرها در میزانها طغیان نکنید، خلاف عمل نکنید. تعبیر، خیلی خاص است که انسان اول تعجب میکند، چون «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزان» تفسیر است [و] این چه تفسیری است که: عَلَّمَ الْقُرْ انَ. خَلَقَ الْانْسانَ. عَلَّمَهُ الْبَیانَ. الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ. وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یسْجُدانِ. وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمیزانَ «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ» اینکه شما در سنجش خطاکاری نکنید، حال اعم از اینکه [این جمله] تفسیر همان «وَضَعَ الْمیزانَ» باشد یا آنطور که من فکر میکنم تفسیر جملههای قبل هم باشد. این چه نوع تفسیر کردن است؟! تفسیرش عجیب است، کأنهّ این است که معنی همه اینها چیست؟ همه اینها یعنی این. «الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ. وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یسْجُدانِ» خورشید و ماه با حساب منظم هستند؛ گیاه و درخت خدا را دارد سجده میکند؛ یعنی امر خدای خودش را اطاعت میکند؛ این آسمان بلندی که قرار داده شده، این مقیاسها که نهاده شده است؛ اینها یعنی چه؟ (نمیگوید برای چه؟) معنی اینها چیست؟ یعنی تو از اینها چه معنایی درک میکنی ای انسان؟ «الّا تَطْغَوْا فِی الْمیزانِ» معنی همه این حرفها و آنچه تو از همه اینها باید بفهمی این است [که تو در نعمتها طغیان نکنی، خلاف عمل نکنی.]

روز شهادت حضرت رضا سلاماللَّهعلیه است. توسّلی به آن وجود مقدس و

[١]. تفسیر صافی، ج ٢/ ص ٦٣٨.