«سَنَسِمُهُ عَلَی الْخُرْطومِ» (عن قریبٍ بینی او را به خاک خواهیم مالید، روی بینیاش علامت خواهیم گذاشت) اینجور تفسیر کردیم که مقصود این است که عنقریبٍ اینها به عذاب دنیا خواهند رسید. عرض کردیم که این آیه در مکه است و اشاره است به اینکه اینها عنقریب به دست مؤمنین ذلیل و منکوب میشوند، که در جنگ بدر همینها بودند که اینچنین شدند. بعد یکی از آقایان گفتند: این «سَنَسِمُهُ عَلَی الْخُرْطومِ» را فقط یک نفر گفته است که مربوط به دنیاست، اکثر گفتهاند مربوط به آخرت است. من تفسیر را نگاه کردم، مخصوصاً تفسیر فخررازی که اقوال را نقل میکند، دیدم اینجور نیست. دو قول بوده است: یکی قول آنهایی که گفتهاند:

مقصود آخرت است، و دیگر قول آنهایی که گفتهاند: مقصود دنیاست؛ و شاید بیشتر کسانی هستند که گفتهاند مقصود دنیاست، و بعلاوه منافاتی میان جمع بین هر دو نیست.

مطلب دیگر این است که این «کذلِک الْعَذابُ» نیز قرینه است برای آن مطلب.

اینجا وقتی میگوید این است عذاب، اینچنین عذاب میکنیم، معلوم میشود آنجا هم وعده عذاب دنیا داده است، چون اینجا عذاب دنیاست؛ منتها میگوید عذاب دنیا رافع عذاب آخرت نیست:«وَلَعَذابُ الْاخِرَةِ اکبَرُ» عذاب آخرت، [به نحو] بزرگتر سر جای خودش هست. پس این هم قرینهای است بر همان «سَنَسِمُهُ عَلَی الْخُرْطومِ» به آن معنا که ما تفسیر کردیم.

برخی گناهان در همین دنیا نیز عقوبت دارد

مطلب دیگری به مناسبت آیات «انّا بَلَوْناهُمْ کما بَلَوْنا أصْحابَ الْجَنَّةِ ...» عرض کنم و آن مطلب این است که خداوند عقوبت بعضی از گناهان را در همین دنیا میکند، و در آخرت [عقوبت] سر جای خودش هست. در میان عقوبتهایی که در دنیا عکسالعمل دارد، یکی همین گناهانی است که منجر به محروم کردن و مخصوصاً دل شکستن یک عده مردم بیچاره و فقیر و ضعیف میشود. این یک امر عجیبی است؛ یکی مسأله پدر و مادر است، که بدی کردن به پدر و مادر در همین دنیا عقوبت دارد و دیگر بدی کردن به مردم دلشکسته است ... [١]

[١]. [متأسفانه اندکی از سخنان استاد شهید روی نوار ضبط نشده است.]