مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٨ - گناه، موجب سنگینی و کسالت و کدورت

باشد.

اثیم از این [گونه] لغات است. اثیم از ماده اثم است. به گناه از آن جهت «اثم» میگویند که اثری روی قلب انسان میگذارد و قلب انسان را کدر و زنگزده میکند.

در آن آیه است:«تَعاوَنوا عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوی وَ لا تَعاوَنوا عَلَی الْاثْمِ وَ الْعُدْوانِ» [١] تعاون بر اثم نداشته باشید.

مکرر این حدیث را خواندهایم که بعد از نزول این آیه مردی به نام وابصه خدمت رسول اکرم میآید و میخواهد از پیغمبر اکرم تعریف بِرّ و تقوا را از یک طرف و تعریف اثم و عدوان را از طرف دیگر بپرسد، مخصوصاً میخواهد بداند که اثم یعنی چه؟ هنوز شروع به سخن نکرده بود که پیغمبر اکرم فرمود: وابصه! آیا بگویم آمدهای از من چه سؤال کنی؟ بفرمایید یا رسولَاللَّه! آمدهای از من بپرسی که اثم و برّ چیست؟ بله یا رسولاللَّه، برای همین آمدهام. نوشتهاند پیغمبر اکرم با دو انگشتشان به سینه وابصه اشاره کردند و فرمودند:«اسْتَفْتِ قَلْبَک، اسْتَفْتِ قَلْبَک» این استفسار را از قلب خودت بکن، جواب این فتوا را از قلب خودت بگیر؛ یعنی این یک حقیقتی است که انسان از قلب خود احساس میکند که این کار خیر است، چون احساس روشنایی و سبکی و تحرک و نشاط میکند؛ و از قلب خود احساس میکند که این کار اثم است، چون احساس میکند سنگین شد، کسل شد، کدر و مکدّر شد.

حال درباره اینها میفرماید این اثیمها، یعنی این غرقشدگان در آثار سوء گناه.

عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِک. بعد از همه این حرفها باز صفات دیگری دارند. عُتُلّ است.

«عتل» در زبان عرب آدمی را میگویند که در رفتار شخصی و معاشرتی، فَظّ و غلیظ و خشن است. یک افراد بسیار خشن و فوقالعاده تندخو و عصبانی. معمولًا افرادی که دچار آنگونه بیماریها هستند دچار این بیماری هم میشوند، یعنی تندخو و خشن و بداخلاق و بدبرخورد، ذلیل، یک انسان بیعقل و بیریشه و بیبنیاد.

. مائده/ ٢.