باز نوح با خدا دارد طرح میکند و قرآن برای ما نقل کرده است: قالَ نُوحٌ رَبِّ انَّهُمْ عَصَوْنی پروردگارا! این مردم به حرف من گوش نکردند. اینجا قرآن نکتهای را از زبان نوح- که دارد با خدای خودش حرف میزند- نقل میکند که این نکته در اکثر انبیا وجود دارد و آن این است که علت عصیان مردم چه بود؟ آیا صرفاً یک علت روانی داشت یا یک علت اجتماعی داشت؟ قرآن درباره بسیاری از انبیا میفرماید که همیشه مردمی به تعبیر قرآن مترَف، یک گروه غرق در تنعم در مقابل دعوت انبیا ایستادگی میکنند و همانها هستند که مردم دیگر را هم فریب میدهند، برای اینکه تعلیمات انبیا در درجه اول بر ضد نظامی است که آنها به وجود آوردهاند.

نکته عجیب در اینجا همین است. قالَ نوحٌ رَبِّ انَّهُمْ عَصَوْنی این مردم به حرف من گوش نکردند ولی یک قطب مخالف بود، حرف آن قطب مخالف را گوش کردند.

اینجاست که اشاره میکند که من یک قطب مخالف داشتم. قطب مخالف من چه کسی بود؟ مردمانی که دارای مال و ثروتی بودند که آن مال و ثروت هم برایشان جز زیان چیزی نبود. زود این را هم قید میکند، چون قبلًا گفته بود که برای مردم مال و ثروت میخواهد، هر مال و ثروتی که بد نیست. یک عده مردمی که مال و ثروت دارند و همان مال و ثروت برای آنها جز بدبختی چیز دیگر نیست قطب مخالف من بودند، مردم هم رفتند دنبال اینها. وَ اتَّبَعوا مَنْ لَمْ یزِدْهُ مالُهُ وَ وَلَدُهُ الّا خَساراً این مردم، توده نادان، به جای اینکه سخن مرا گوش کنند که خیرشان را میخواهم، آمدند سخن آن قطب مخالف مرا گوش کردند که آنها یک عده مردمی بودند که مال و منال و ثروت و فرزندانی داشتند و به همانها چسبیده بودند و تازه برای خود آنها هم خیر نبود و جز ضرر چیزی نبود.

وَ مَکروا مَکراً کبّاراً مکر کردند مکر بسیار بسیار بزرگی. چرا میگوید: وَ مَکروا مَکراً کبّاراً؟ میخواهد بگوید کسانی که از من دور شدند دو دسته بودند: یک دسته کسانی بودند که خود آنها قطب مخالف را تشکیل دادند، دسته دیگر افرادی بودند که فریب آنها را خوردند و نیرنگ اینها در آنها کارگر افتاد، مثل نیرنگهایی که قرآن نقل میکند که فرعون میزد برای اینکه توده مردم را با موسی دشمن کند. همین گروه مترفین- که قرآن اینجا نام میبرد- یکی از مکرها و نیرنگهایشان این بود که میآمدند به له این بتها شعار میدادند و احساسات مردم را تهییج میکردند: مردم!