بعدها یهودیها- مخصوصاً در عصر ما که دستگاههای تبلیغاتی خیلی وسیعی دارند- این موضوع را جزء مستمسکهای خودشان قرار دادهاند که مسلمین آمدند و به امر پیغمبر درختهای خرما را قطع کردند و این فساد در زمین است. از این جهت است که من لازم میدانم که در اطراف این مطلب مقداری بحث کنیم.

این مطلب از دو جنبه باید بحث شود، یکی از جنبه قرآنی که آیا این عمل با تعلیمات خود قرآن سازگار بوده است یا نبوده است؟ یعنی اصل تعلیمات قرآن و پیغمبر در این زمینه چه بوده است و آیا این یک عمل استثنایی و بر خلاف آن تعلیمات است یا نه؟ و دیگر از نظر کلی و به اصطلاح فلسفی و حقوقی، چون این مسألهای است که حتی امروز هم در میان فلاسفه جدید مطرح است.

قرآن کریم مکرر در تعلیمات خودش این دستور را یادآوری کردهاست که در جهاد و مبارزه با دشمن از عدالت خارج نشوید، مثل آیاتی که در ابتدای سوره مائده هست؛ در دو آیه است. در یک آیه میفرماید: «وَلایجْرِمَنَّکمْ شَنانُ قَوْمٍ انْ صَدّوکمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ انْ تَعْتَدوا وَ تَعاوَنوا عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوی وَ لا تَعاوَنوا عَلَی الْاثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ انَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقابِ» [١] وادار نکند کینه و دشمنی قومی که شما را مانع شدند از ورود در مسجدالحرام [که از حد تجاوز کنید.] میدانیم که قریش به مسلمین فوقالعاده بدی کردند. یکی از چیزهایی که سبب شده بود که کینه قریش، شدید در دل مسلمین وارد شود عملی بود که در حدیبیه انجام دادند که مسلمین تا دو فرسخی مکه رفتند و اینها مانع شدند. قرآن میفرماید دشمنی این قومی که شما را مانع شدند از مسجدالحرام- بعلاوه هزار کار بد دیگری که کرده بودند؛ جنگ بدر و احد و خندق را اینها بپا کرده بودند- سبب نشود که شما از حد تجاوز کنید. بعد میفرماید که در کارهای نیک تعاون داشته باشید و در کارهای بد نه.

در آن آیه دیگر میفرماید: «یا ایهَا الَّذینَ امَنوا کونوا قَوّامینَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا یجْرِمَنَّکمْ شَنانُ قَوْمٍ عَلی الّا تَعْدِلوا اعْدِلوا هُوَ اقْرَبُ لِلتَّقْوی» [٢] ای اهل ایمان برای خدا قیام کنید، همیشه به عدالت گواهی بدهید، هرگز دشمنی یک قوم شما را وادار نکند

[١]. مائده/ ٢.[٢]. مائده/ ٨.