مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٥٨ - کمال یافتن عقلها در زمان ظهور

مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج ٢٧، ص: ٦٥٨

و عقل مردم کامل میشود، دیگر این کارهایی که سراسر بیعقلی و جهالت است [از آنها سر نمیزند.] هر بیعقلی و جهالتی را انسان تا در آن واقع است حس نمیکند، وقتی که از آن بیرون میآید حس میکند. وقتی که مثلًا کارهای وحشیهای چندهزارسال پیش را برای ما نقل میکنند به نظرمان میآید عجب مردمی بودند! چرا اینها چنین کاری میکردند؟! خیال میکنیم لابد مغز آنها با مغز ما فرق داشته.

ولی این طور نیست؛ انسان هر کاری را تا در آن کار هست حس نمیکند، از بیرون که میآید آن را احساس میکند. کارهای جاهلانهای که همین بشر متمدن امروز- که خیال کرده اندکی که علوم ریاضی و فیزیکیاش زیاد شده دیگر واقعاً انسان شده در صورتی که هنوز هیچ انسان نشده است- انجام میدهد آنقدر جاهلانه و احمقانه است که فقط از بیرون میشود آن را تماشا کرد. و چه تعبیر رسایی دارد امیرالمؤمنین علی علیه السلام! در نهجالبلاغه میفرماید: وَ یغْبَقونَ کأْسَ الْحِکمَةِ بَعْدَ الصَّبوح [١]. تعبیر شاعرانه و تشبیه است. صبوح، جام به اصطلاح بامدادی را میگویند و غبوق جامِ شامگاهانه را. آن جامی را که صبح مینوشیدند صبوح میگفتند و جامی را که شب مینوشیدند غبوق. حافظ هم میگوید: