زیبای زیبا یا زشت زشت باشند کماند، اکثریت مردم در حد متوسط هستند؛] و چون طبیب است مثال به سلامت میزند، میگوید در میان مردم از نظر جسم، سالمِ سالم- که اگر یک طبیب به اصطلاح امروز بیاید «چکاپ» کند تمام جهازات بدنیاش را سالم تشخیص بدهد، جهاز باصرهاش، جهاز سامعهاش، جهاز هاضمهاش، قلبش، کبدش، اعصابش همه سالمِ سالم باشد- یک اقلیتی هستند. در میان مردم، مریضِ مریض هم در اقلیت است. اکثریت مردم متوسطها هستند که سالماند ولی خالی از یک نوع ناراحتی نیستند، یک کسالتی هم دارند. سالم است، مشغول کارش است، ولی میبینید یک ناراحتی هم مثلًا در کبد یا روده یا اعصاب دارد. اکثریت مردم حالت متوسط میان دو طرف را دارند. آنگاه او میگوید در قرآن که سخن از «سابقون» آمده است- که مقربیناند- آنها کسانی هستند که از نظر روحی و معنوی و کمال نفسانی در حد سلامتِ سلامتاند یعنی هیچ نقصی، عیبی در وجودشان نیست. آنها انسانهای کاملند. البته اینها کمند و نسبت به مردم دیگر زیاد نیستند. عده دیگر افرادی [هستند] که ناسالمِ ناسالماند، دیگر امیدی به سلامت و بهبودشان و حتی شمول مغفرت دربارهشان نیست، آنقدر غرق در گناه هستند که دیگر مغفرت الهی نمیتواند شامل حالشان شود، هیچ نقطه سفیدی در وجودشان باقی نمانده، راهی و روزنی در وجودشان باقی نمانده که رحمت الهی شاملش شود. میگوید اینها همان اصحاب المشئمه و اصحاب الشمالاند؛ اینها هم کماند. اکثریت مردم را اصحاب المیمنة یا به تعبیر قرآن «مقتصدها» تشکیل میدهند، اینهایی که سالماند اما سالم نسبی نه سالم کامل.

جنّاتی از نعیم

عرض کردیم تعبیر قرآن درباره «سابقین» این است که اینها جنّاتی از نعیم دارند و این جنات نعیم بعضی توصیف شدنی است و بعضی توصیف نشدنی. توصیف شدنیها آنهایی است که شباهت با کار دنیا دارد یعنی جسمانی است. آنها را قرآن بیان میکند. توصیف نشدنیها که اصلًا قابل توصیف نیست و اگر بخواهند بگویند باید در لباس تمثیل و بیانِ دیگر بگویند. حال آن قسمتهایی که توصیفشدنی است:

«عَلی سُرُرٍ مَوْضونَةٍ» بر تختهایی مرصّع قرار گرفتهاند. تختی را که بر آن جواهرهای خیلی قیمتی دوخته باشند میگویند «موضونه». «مُتَّکئینَ عَلَیها مُتَقابِلینَ» تکیه دادهاند