خیال میکنند فرود آوردن یعنی از یک مکان بالایی، از یک کره بالا مثلًا کره ماه آورده باشند. به این معنا قرآن هم فرود نیامده. خدا که در آسمان قرار ندارد که قرآن را بسازد و از آسمان به اینجا بفرستد. آن فرود آوردن از عالم غیب برای عالم دنیا، مکان ندارد. آن نسبت به این علوّ مرتبه دارد، مثل اینکه میگوییم خدایی که قاهر است بر همه ما. خدا که قاهر است، نه اینکه بالای سر ما قرار دارد. خداوند چون عالی است و علوّ معنوی دارد، میگوییم بالای سر ماست. پس به این معنی قرآن هم فرود نیامده است، و خود قرآن در بعضی آیات میگوید: همه چیز را ما فرود آوردیم. آهن را هم ما فرود آوردیم (وَ أنْزَلْنَا الْحَدیدَ) [١]. در یک آیه میفرماید:«وَ إنْ مِنْ شَیءٍ إِلّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إلّابِقَدَرٍ مَعْلومٍ» [٢] همه چیز را ما فرود آوردیم؛ زمین را ما فرود آوردیم، آسمان را هم ما فرود آوردیم. آسمان را از کجا فرود آوردند؟

آسمان را از آسمان فرود آوردند؟! یعنی همه چیز از نزد ماست. این فرود آمدن یعنی همه چیز با اراده ما پیدا شده است.

پیامبر مذکر و یادآورنده است

دیگر اینکه چرا پیغمبر اکرم به عنوان «ذکر» یاد شده است؟ کلمه «ذکر» یعنی یادآوری. در فارسی شاید ما تعبیر دقیقی نداشته باشیم؛ کلمه «بیداری» را احیاناً میشود به کار برد، کلمه «یادآوری» را میشود به کار برد، کلمه «آگاهی» را هم میشود به کار برد. کلمه «یادآوری» شاید به معنی این آیه نزدیکتر باشد. چه میخواهد بگوید؟ ما معلمی داریم و مذکری. معلم کارش این است که چیزی را که ما نمیدانیم به ما یاد میدهد. بچه که سر کلاس میرود معلم مطالبی را که تاکنون به ذهن بچه نیامده است برای اولین بار به او یاد میدهد. قرآن نسبت به پیامبر کلمه «معلم» را به کار برده:«وَ یعَلِّمُکمْ ما لَمْ تَکونوا تَعْلَمونْ» [٣] پیامبر معلم مردم است. این شک ندارد. ولی مذکر کار دیگری دارد. خیلی چیزها به طور مبهم در ذهن مردم هست، اما حالت یک انسان خوابآلود را دارند. گاهی میبینید کسی چیزی را به انسان میگوید و او میگوید مرا بیدار کردی؛ یعنی چیز جدیدی به من یاد ندادی،

[١]. حدید/ ٢٥.[٢]. حجر/ ٢١.[٣]. بقره/ ١٥١.