مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٣ - نظام خلقت

هستند و یک هدف کلی را- هدفی که به همه اینها مربوط میشود و به هیچ کدام هم به تنهایی مربوط نیست- تعقیب میکنند، آنوقت قهراً معنی خاصی پیدا میکند.

کسانی که شب برای شبخیزی و عبادت بلند میشوند، وقتی میآیند بیرون برای مثلًا تجدید وضو و میرسند زیر آسمان، سنت است که این آیات سوره آل عمران را بخوانند:

إنَّ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیلِ وَ النَّهارِ لَایاتٍ لِاولِی الْألْبابِ. الَّذینَ یذْکرونَ اللَّهَ قِیاماً وَ قُعوداً وَ عَلی جُنوبِهِمْ وَ یتَفَکرونَ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَک فَقِنا عَذابَ النّار [١].

در خلقت این آسمانها و زمین و در این آمد و شد شب و روز نشانههاست، اما برای صاحبان مغز، فکر، عقل (اینجا قرآن مطالبه عقل و فکر میکند، میگوید که این نشانهها را درک کنید؛ ظاهربین نباشید، اینها را به عنوان نشانههایی برای حقیقت درک کنید، یعنی اینها نشانههایی است از حقیقتی و از حقی)، اولوا الالبابی که نه تنها صاحبان خرد و فکر هستند، صاحبان دل هم هستند؛ صاحبْخردان و صاحبدلان.

ببینید قرآن چگونه ضمیمه میکند صاحبدل بودن را با صاحب فکر بودن؛ یعنی ایندو [باید] با یکدیگر توأم بشود.«اولُوا الْالْباب» صاحب عقل بودن و صاحب فکر بودن را ذکر میکند و «ا لَّذینَ یذْکرونَ اللَّهَ قیاماً وَ قُعوداً» صاحبدل بودن را: آنان که چه در حالی که ایستادهاند و چه در حال نشسته [خدا را یاد میکنند.] این ایستاده و نشسته تقریباً دو حال مختلف را بیان میکند، نه فقط مقصود همان ایستادن و نشستن ظاهری باشد؛ آن هم بخواهد باشد بالاخره انسان یا ایستاده است یا نشسته است یا خوابیده، هر سه حال را بیان میکند: در حالی که ایستادهاند، در حالی که نشستهاند، در حالی که خوابیدهاند؛ یعنی یاد خدا از آنها جدا نمیشود؛ مثل عاشقی که به هر چیزی و به هر کاری که سرگرم باشد در آن عمق دلش همیشه آن معشوق را میبیند، یعنی هیچ چیزی نمیتواند او را از معشوقش غافل کند.«وَ یتَفَکرونَ فی خَلْقِ