مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٥ - نگاهی به روایات

الْابْرارِ لَفی عِلّیینَ. وَ ما ادْریک ما عِلّیونَ. کتابٌ مَرْقومٌ. یشْهَدُهُ الْمُقَرَّبونَ» [١]، «انَّ کتابَ الْفُجّارِ لَفی سِجّینٍ. وَ ما ادْریک ما سِجّینٌ» [٢]. در آنجا هم نوشتههایی هست، نه نوشته کاغذ و مرکب، نوشتههایی که صورتها در آنها تصویر و نقش میشود یعنی آنچه از اعمال که انسان در این عالم انجام میدهد، اعمال خوب در یک جا قرار میگیرد و اعمال بد در جای دیگر.

نگاهی به روایات

اینها در روایات به صورتهای عجیبی ذکر شده است. مثلًا در روایت است که اگر انسان عمل خیر انجام بدهد ملائکهای هستند که این عمل خیر را بالا میبرند و اگر عمل شر انجام بدهد آن را پایین میبرند. معلوم میشود اعمال خیر انسان به یک سو میرود و اعمال شر انسان به سوی دیگر.

در حدیث است که انسان عملی را ابتدا برای خدا انجام میدهد؛ این عملش میرود- به تعبیر قرآن- به علّیین یعنی آن بالا بالاها. عملش خالص است. یعنی ابتدا که عمل را انجام داده خالصاً مخلصاً انجام داده و عمل هم بالا رفته. (البته این بالا و پایین معلوم است که بالا و پایین به شکل دیگری است.) بعد وسوسه نفس سبب میشود که یکدفعه انسان بعد از عمل ریا کند یعنی بعد از عمل برای مردم بازگو میکند که بله، خدا به ما توفیق داد ما فلان عمل را در فلان وقت انجام دادیم، فلان خیر به دست ما جاری شد. این عمل یک درجه میآید پایین. یادم نیست که در دفعه دوم یا سوم دستور میرسد آن عمل را از آنجا بردارید و در سجّین- که از ماده سجن است- یعنی در آن حبسخانه قرار بدهید؛ یعنی یک عمل علّیینی بعد از ریا و به وسیله ریا تبدیل میشود به عمل سجّینی.

روایت دیگری هست که خیلی عجیب است و مفاد این جملهای را بیان میکند