مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٧ - میرزای شیرازی و تأیید افراد

معنای «أَیکمْ أَحْسَنُ عَمَلًا» را سؤال کردم، فرمود:«أَیکمْ أَحْسَنُ عَقْلًا». اینجا به جنبه معرفت [توجه میدهد؛] آن کسی که عقلش بیشتر و کاملتر است.

شخصی از حدود کوفه خدمت امام صادق علیه السلام میآید و از مردمی از سواد کوفه تعریف میکند که اینها چنین مردم خوبی هستند، شیعیانِ چنین و چنان هستند.

راوی میگوید: همه تعریفها را که من کردم، حضرت فرمود: حال عقلشان چقدر است؟ گفتم: من این جهتش را فکر نکرده بودم.

میرزای شیرازی و تأیید افراد

داستانی را من خیلی سابق از یکی از علمای قم شنیدم. در میان علما و مراجع گذشته در این صد سال اخیر، مرحوم میرزای شیرازی (میرزای بزرگ، مرحوم حاج میرزا محمدحسن، همانکه تنباکو را تحریم کرد) از کسانی است که در علم و در عقل و در تقوا تقریباً در طراز اول است، و مخصوصاً در صفا و معنویت شاید در طبقه مراجع کسی به حد او نرسیده یا کمتر رسیده است، و ظاهرش هم هیچ نشان نمیداد، خیلی مرد عجیبی بوده است. در یکی از شهرستانها یک ملایی بوده است، بعضی از دوستان میرزا گفته بودند ما نامهای خدمت ایشان نوشتیم و از ایشان تأیید خواستیم که این آقا در این شهرستان هست؛ مرتب نامه به ایشان نوشتیم که فلان شخص در این شهر مردی است خیلی عالم، در این حد عالم است، مجتهد است و خیلی هم باتقوا، شما ایشان را تأیید کنید، مثلًا اجازه به ایشان بدهید. میگوید: ما نامه نوشتیم، میرزا جواب نداد. بار دیگر نامه مینویسد، باز تعریف میکند که این مردی است بسیار عالم و باتقوا، هم علمش را تأیید میکند و هم تقوایش را. باز میرزا جواب نداد.

تا بالاخره آن کسی که اینهمه او را تأیید میکرده بلند میشود میرود سامره که چرا میرزا جواب نداد، آیا به حرف ما اعتماد نکرد؟ رفت و گفت: آقا! چرا ما هر چه برای این آقا تأیید خواستیم شما تأیید نکردید، چرا نامههای ما را جواب ندادید، آیا حرف ما را قبول ندارید که او مرد عالم و باتقوایی است؟ فرمود: چرا، همه حرفهای شما را قبول کردم. پس چرا شما تأیید نکردید؟ فرمود: تو همواره در نامههایت نوشتی که این چقدر عالم است و چقدر باتقواست، در یک نامهات ننوشتی که عقلش در چه حدی است؟ برای ملّا علم و تقوا کافی نیست، عقل و فکر