مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٣٠ - یک داستان مجعول

داستانهای بسیار مجعول- که این آیه درست نفی آن داستان است- داستانی است که از مجعولات یهودیهاست و به آن «داستان غرانیق» میگویند. داستانی است که وضع آن حکایت میکند که قضیه چگونه مجعول است. گفتهاند پیغمبر اکرم در دوران مکه در میان جماعت قریش و اکابر قریش ایستاده بود و سوره مبارکه والنجم را برای مردم تلاوت میکرد، تا رسید به آخرهای این سوره که میفرماید:

افَرَأَیتُمُ اللّاتَ وَ الْعُزّی [١].

اینکه میگویند «دزد ناشی به کاهدان میزند» اینگونه است؛ در جایی این سخن را میگویند که تمام قرائن برخلاف است. آیات اول سوره «والنجم» چنین است: وَالنَّجْمِ اذا هَوی. ما ضَلَّ صاحِبُکمْ وَ ما غَوی. وَ ما ینْطِقُ عَنِ الْهَوی که همه تأیید این است که در وحی هیچ وقت خللی نیست و پیغمبر نمیتواند کوچکترین سخنی را از روی هوی بگوید؛ یا بعد میفرماید: افَتُمارونَهُ عَلی ما یری. وَ لَقَدْ رَ اهُ نَزْلَةً اخری. عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهی. عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوی ... ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغی [٢] تا آخر، که همه تأیید وضع وحی است که وضع وحی اشتباهپذیر نیست. پشت سرش میفرماید:

افَرَأَیتُمُ اللّاتَ وَ الْعُزّی. وَ مَنوةَ الثّالِثَةَ الْاخْری. أَ لَکمُ الذَّکرُ وَ لَهُ الْانْثی. تِلْک اذاً قِسْمَةٌ ضیزی. انْ هِی الّا اسْماءٌ سَمَّیتُموها انْتُمْ وَ اباؤُکمْ ما انْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ انْ یتَّبِعونَ الَّا الظَّنَ [٣]. بتها را نام میبرد و به شدت میکوبد. آیا دیدید این بت لات را؟ دیدید این بت عُزّی را؟ آن سومیشان بت منات را دیدید؟ اینها چه حرفهایی است که شما دارید میگویید؟! چرا میگویید اینها در اصل ملائکه بودند، دختران خدا بودند؟! انْ هِی الّا اسْماءٌ سَمَّیتُموها انْتُمْ وَ اباؤُکمْ اینها یک موجودهای پوچی هستند، جز اسم و لفظ حقیقتی ندارند، پوچ و پوک و بیحقیقت و بیهمهچیز هستند.

گفتند پیغمبر در حالی که داشت اینها را میخواند یکمرتبه شیطان آمد دخالت کرد، تا به اینجا رسید به زبان پیغمبر انداخت: «تِلْک الْغَرانیقُ الْعُلی وَ انَّ شَفاعَتَهُنَّ لَتُرْجی» یعنی اینها یک عُقابهای خیلی قشنگی هستند، امید به شفاعت اینها میرود؛ جملههایی که به جملههای [قرآن] هیچ شباهتی ندارد و با جملههای کوبنده بعد نیز متناسب نیست. شیطان [که] این جمله را گفت قریش خوشحال شدند، گفتند راضی