پیغمبر ایمان آوردی؟ گفت: آیا خدا وقتی که میخواست مرا خلق کند با پدرم مشورت کرد و من را خلق کرد که من حالا خواستم به خدا ایمان بیاورم با پدرم مشورت کنم؟ یعنی رابطه یک انسان با خدا از رابطهاش با هرکس دیگر نزدیکتر و قویتر است. گیرم مشورت میکردم و پدرم میگفت: نه، [آیا باید حرف او را گوش میکردم؟]

اینها هم گفتند: وَ انّا لَمّا سَمِعْنَا الْهُدی امَنّا بِهِ ما به صرف اینکه شنیدیم منتظر کسی نشدیم و ایمان آوردیم. فَمَنْ یؤْمِنْ بِرَبِّهِ هرکسی که به پروردگار و خالق و پرورشدهنده خود، آن ذاتی که از هر ذات دیگر به او نزدیکتر است، ایمان بیاورد فَلا یخافُ بَخْساً وَ لا رَهَقاً. (بَخس یعنی نقص و کاستی. ارهاق یعنی فرا گرفتن؛ مقصود مسلط شدن یک امر مکروه و نامطلوب است.) کسی که به خدای خودش ایمان بیاورد و پیوندش را با پروردگار خود محکم کند هیچ بیمی از کاستی و پیش آمدن کارهای سخت و نامطلوب ندارد؛ یعنی وقتی که پای ایمان به خدا به میان بیاید دیگر هیچ مسألهای برای ما مطرح نیست.

حال چرا قرآن این مطلب را بازگو میکند؟ برای این است که انسان هم یاد بگیرد: ای انسانها! شما از این گروه- ولو اینکه در درجه پایینتر هستند- یاد بگیرید که مسأله ایمان مافوق همه مسائل دیگر است.

وَ انّا مِنَّا الْمُسْلِمونَ وَ مِنَّا الْقاسِطونَ ما هم حالا دو دسته شدیم ( «ما» در اینجا یعنی نه تنها این گروه بلکه عموم این جمع جن؛ قبلًا هم فرمود: وَ انّا مِنَّا الصّالِحونَ وَ مِنّا دونَ ذلِک) بعضی از ما مسلمیم و بعضی قاسط.

معنی مسلم

مکرر گفتهایم مسلم در قرآن به معنای کسی نیست که فقط اسلام ظاهری داشته باشد، صرف اینکه شهادتین را بگوید و اقرار به شهادتین بکند؛ یک معنای بالاتری دارد؛ یعنی اقرار شهادتین علامت و اظهار ورود در اسلام است. مثل شناسنامه گرفتن. وقتی انسان شهادتین را میگوید معنایش این است که من از این ساعت جزء شما مسلمین هستم، شناسنامه اسلامی گرفتم. ولی گفتن شهادتین که خودِ اسلام نیست. خود اسلام حقیقتش چیست؟ امیرالمؤمنین تعریف کرد و این آیه