مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٥ - خود فراموشی، نتیجه فراموش کردن خدا

امَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ» [١] تقوای الهی داشته باشید آن تقوایی که شایسته خداست.

گفتیم تقوا بر میگردد به خود نگهداری کردن از تخلف، که تخلف به دنبال خودش مجازات میآورد. یک وقت هست انسان میخواهد تقوا داشته باشد در مورد یک قانون عرفی. قانون عرفی، یک قانون اجباری که به انسان تحمیل شده حد حکومتش چقدر است؟ فرض کنید انسان در خیابان میرود؛ آنجا میداند مأمور هست؛ حد تقوا در آنجا اقتضا میکند که چون اینجا چشم مراقبی هست حدود مقررات را رعایت کند. یا در اتاقی که چند نفر دیگر هم نشستهاند با هم آرامتر حرف میزنند. ولی اگر انسان بخواهد در مورد قانون الهی تقوا داشته باشد یعنی در مورد قانون کسی که از اعماق ضمیر انسان آگاه است، هیچ عملی، کوچک یا بزرگ، از انسان صادر نمیشود مگر اینکه او آگاه است؛ به عمل انسان، به سرّ و ضمیرش آگاه است [در این صورت همیشه و در هر حال باید مراقب باشد.] این است که میگوید: «انَّ اللَّهَ خَبیرٌ بِما تَعْمَلون». این «انَّ اللَّهَ خَبیرٌ بِما تَعْمَلون» به جای «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ» است. بدانید تقوای الهی است، طرفْ خداست، «الْحَی الْقَیومُ الَّذی لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْم» [٢]، آن که در باره او غفلت معنی ندارد. جمله «وَلْتَنْظُرْ» که میفرماید باید دقت کنید، علمای اخلاق گفتهاند مراقبه و محاسبه یعنی همین؛ مراقبه و محاسبه از همین آیه قرآن در میآید که البته تعبیر «محاسبه» در احادیث هم زیاد آمده است.

خود فراموشی، نتیجه فراموش کردن خدا

بعد میفرماید: «وَ لاتَکونوا کالَّذینَ نَسُوا اللَّهَ فَانْسیهُمْ انْفُسَهُمْ اولئِک هُمُ الْفاسِقون» مباشید از کسانی که خدا را از یاد بردند، از خدا غافل شدند و به مجازات این عمل- که لازمه قهری این عمل است- خدا خودشان را از خودشان غافل کرد. از خدا غافل شدند؛ لازمه از خدا غافل شدن، از خود غافل شدن است. «اولئِک هُمُ