قرآن این [کار] را تعبیر به «ادهان» میکند. ادهان و مداهنه در زبان عربی همان معنایی را میدهد که ما در فارسی به آن میگوییم ماستمالی؛ عرب میگوید روغنمالی. سر و تهِ کاری را بهم آوردن، صورتی برایش ساختن، مقداری از آن را کنار زدن و مقداری را گرفتن؛ امروز میگویند سَمبَل کردن. مصانعه تعبیر دیگر آن است. مصانعه درست همین مفهوم سازشکاری را دارد. دو فکر که در دو قطب متضاد قرار گرفتهاند امکان ندارد که با یکدیگر کنار بیایند مگر اینکه این فکر مقداری از حرفهایش را حذف کند، آن هم مقداری از حرفهایش را، تا بشود اینها را در کنار همدیگر قرار داد و الّا او بخواهد روی همه حرفهای خودش ایستادگی داشته باشد، آن هم روی همه حرفهای خودش، محال است که با هم کنار بیایند.

پیشنهاد همزیستی مسالمتآمیز میدادند، همان چیزی که خروشچف پیشنهاد کرد.

خلاصه با همدیگر بسازیم دنیا را بچاپیم (آنها داشتند میچاپیدند)، تو از قدرت ما استفاده کن، ما هم از قدرت تو استفاده میکنیم.

قرآن میگوید که دو فکر صددرصد متضاد و دو قطب متضاد با همدیگر سازش ندارند. ولی دنیای امروز نشان داد که چنین کاری میشود کرد، منتها «شدن» از قبیل همان داستان که شخصی به دیگری گفت این کار نمیشود [و حرام است،] گفت ما کردیم شد! اینها هم یک چنین کاری کردند. هنوز هم از اینکه کاپیتالیسم و کمونیسم دو قطب صددرصد متضادند دم میزنند. آخر در چه متضادند؟ در آنچه که مربوط به مردم است که نهایت سازش را کردند. ناسازگاریشان از قبیل همان ناسازگاری عسل و خربزه است که طبیبی به شخصی گفت ایندو را با هم نخور، نمیسازند؛ خورد و دل درد گرفت. طبیب گفت: نگفتم با هم نمیسازند؟! گفت:

اتفاقاً با همدیگر خوب ساختهاند ولی پدر مرا دارند درمیآورند!

«وَدّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیدْهِنونَ» قرآن ته قلب اینها را میشکافد: خیلی دوست دارند که تو مداهنه و مصانعه و سازشکاری کنی، حرفها را سَمبل کنی، [بپذیری که] به ظاهر مخالف یکدیگر باشیم، تو علیه ما بگو و ما علیه تو، ولی باطناً با همدیگر بسازیم. قرآن میگوید آنها آمادهاند برای ادهان و سازشکاری، دوست دارند تو هم