أَحَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلاءِ غَتّاً» [١] یعنی خدای متعال آنگاه که بندهای را دوست بدارد او را در دریای بلا فرو میبرد. غت، فرورفتن در آب است. تشبیه به فرورفتن در آب شده است.

امیرالمؤمنین علیه السلام جملهای دارند در نهجالبلاغه، میفرمایند «الدُّنْیا دارُ مَمَرٍّ لا دارُ مَقَرٍّ» دنیا عبورگاه است نه قرارگاه، هر کسی که میآید بالاخره از اینجا میگذرد «وَ النّاسُ فیها رَجُلانِ» و مردم در دنیا دو گروهند «رَجُلٌ باعَ نَفْسَهُ فَأَوْبَقَها وَ رَجُلٌ ابْتاعَ نَفْسَهُ فَأَعْتَقَها» [٢] یک گروه در این بازار خودشان را میفروشند و هلاک میکنند، حال یا در بازار نعمتها و یا در بازار نقمتها، و گروهی دیگر در این بازار خودشان را میخرند و آزاد میکنند. ولی همه به این بازار میآیند و همه باید در این بازار بیایند، تا که خودش را در اینجا بخرد و آزاد کند و که خودش را در اینجا بفروشد و هلاک کند؟

خداوند متعال در آنجا که فرمود «إنَّ مِنْ أزْواجِکمْ وَ أوْلادِکمْ عَدُوّاً لَکمْ» آن جنبه دشمنی و خطر برخی از همسران و فرزندان را یادآوری کرد و در آیه بعد که فرمود:

«إنَّما امْوالُکمْ وَ اوْلادُکمْ فِتْنَةٌ» جنبه امتحان بودن و «لابدّ منه» بودن آنها را بیان کرد.

اینها مایههای امتحان شما هستند، مایه امتحان بودن مستحق ملامت نیست، به شما بستگی دارد که از این امتحان چگونه بیرون بیایید.

«وَاللَّهُ عِنْدَهُ أجْرٌ عَظیمٌ» و آن که در نزد او اجر بزرگ است اللَّه است.

تقوا

«فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ» پس تقوای الهی داشته باشید تا آن حدی که قدرت دارید.

«تقوا» از آن کلمات عجیبی است که در قرآن و در نهجالبلاغه زیاد بهکار رفته است و مکرر گفتهایم که این کلمه ترجمه فارسی ندارد. ریشهاش از «وَقْی» به معنای نگهداری است. پس درواقع «اتَّقوا» یعنی خود را نگه دارید، ولی بعد کلمه دیگری ذکر میکنیم که به اصطلاح تضمین است: خود را نگه دارید، مثلًا از فلان چیز بترسید.

خودِ تقوا «خودْ نگهداری» است، «خودْ نجات دادن» است و مستلزم مفهوم

[١]. بحارالانوار، ج ١٥، جزء اول، ص ٥٥، چاپ کمپانی، نقل از کافی.[٢]. نهجالبلاغه، کلمات قصار، حکمت ١٣٣.