مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٠٦ - مقصود از دوری یا نزدیکی قیامت

آنوقت آن دنیای دیگرش که از تعلق به بدن و از این تخدیر آزاد میشود چه خواهد بود!

در جلسه پیش، من آن آیه را به صورت تنظیر خواندم. بعد به بعضی تفاسیر که مراجعه کردم دیدم گفتهاند ایندو مربوط به یک جریان است و داستانی نقل کرده بود که زمانی مردی (یا زنی) اهل سبا یعنی از یمن پیش معاویه آمده بود و معاویه- که یک آدم خاصی بود، به افراد گوشه میزد، کنایه میگفت و مردم را به حرف در میآورد- به او گفت شما یمنیها چه مردم پستی هستید که یک زن را پادشاه خودتان قرار دادید! (اشاره کرد به داستان ملکه سبا) او گفت: ما هیچ وقت از شما قریشیها پستتر نیستیم که گفتید: اللَّهُمَّ انْ کانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِک فَامْطِرْ عَلَینا حِجارَةً مِنَ السَّماء ... [١]

فَاصْبِرْ صَبْراً جَمیلًا صبر جمیل یا صبر زیبا همان است که توأم با رضا و تسلیم و خشنودی است. دومرتبه به همان داستان قیامت اشاره میکند: انَّهُمْ یرَوْنَهُ بَعیداً وَ نَریهُ قَریباً آنان (کافران) او را دور میبینند ولی ما او را نزدیک میبینیم.

مقصود از دوری یا نزدیکی قیامت

مقصود از این دوری و نزدیکی چیست؟ آیا مقصود این است که کافران در زمان دورتر میبینند، مثلًا آنها معتقدند که قیامت بعد از میلیونها سال پیدا میشود ولی ما معتقدیم زمانش نزدیکتر است مثلًا دوهزار سال دیگر؟ آنها که اساساً معتقد به قیامت نیستند، به دورش هم- به آن معنا- معتقد نیستند. دوری و نزدیکی در اینجا معنی و مفهوم دیگری دارد. وقتی که یک چیزی از نظر احتمال برای انسان خیلی ضعیف باشد، مثلًا در هزار احتمال یک احتمال آن را نمیدهد [میگوید دور است.]

مثلًا به شخصی میگویید فلان کار را میخواهید بکنید پس فلان مطلب چه میشود؟

میگوید کو یک چنین چیزی! کو حالا! مقصود این است که احتمال آن خیلی ضعیف است. خود ما میگوییم احتمال فلان چیز خیلی بعید است، به احتمال دوری چنین است. این دوری و نزدیکی به حسب ذهن ماست. ما چون احتمالش برایمان خیلی ضعیف است میگوییم فلان چیز به احتمال بسیار دور چنین است. ولی همان