این بهتر:«انَّ اکرَمَکمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقیکمْ» [١]؟ اینقدر هست الی ماشاءاللَّه، آیاتی که انسان هر وقت یکی از آنها را نگاه کند برای او یک درس و آموزش است. اینها را انسان نمیبیند ولی در هر خانهای که بروید آیه «وَ انْ یکادُ الَّذینَ کفَروا» را میبینید، یعنی منم که خداوند چنین نعمتهایی به من داده و تویی که چشم شور داری و میخواهی چشمزخم به ما بزنی؛ برای اینکه جلوی چشم شور تو را گرفته باشم این تابلو را در اینجا نصب کردهام؛ و شاید کمتر خانهای است که چنین چیزی در آن نباشد.

حال منطقاً چگونه است؟ آیا چشمزخم میتواند حقیقت باشد یا نه؟ و اگر حقیقت است آیا امر جسمانی است یا امر روحی و نفسانی؟

در اینکه اجمالًا چنین حقیقتی هست نمیشود تردید کرد، منتها بعضی از علمای جدید معتقدند که در برخی از چشمها چنین خاصیتی هست، یعنی بعضی از چشمها نوعی اشعه از خود بیرون میدهند که این اشعه یک اثر سوئی در اشیاء وارد میکند، مخصوصاً اگر با یک نگاه و نظر مخصوص باشد. قبولکردن این حرفها در قدیم خیلی مشکل بود که انسان بگوید یک نفر وقتی که نگاه میکند، از چشمِ او شعاعی بیرون میآید که مثلًا میتواند یک سنگ را بترکاند؛ اصلًا قابل باورکردن نبود. ولی امروز که میدان عمل این شعاعها و امثال اینها پیدا شده که چقدر در طبیعت امواج وجود دارد و این امواج چه کارهای خارقالعادهای را انجام میدهند، دیگر این امر تعجبی ندارد که شعاعی از چشم یک انسان بیرون بیاید و واقعاً یک شتر را به زمین بزند.

تأثیر اعمال روحی

از این بالاتر مسأله نفوس است، و این قضیه بیشتر به نفوس برمیگردد تا به شعاع چشم. آن وقت این مسأله داخل مسأله دیگری میشود: مسأله تأثیر اعمال روحی، که یک بحث بسیار وسیعی است و از قدیم فلاسفهای از قبیل بوعلی سینا، ملاصدرا و دیگران این مسأله را طرح کردهاند و در عصر جدید هم این مسأله به شدت بیشتری مطرح است. مرحوم حسین کاظمزاده ایرانشهر- که شاید اسمش را شنیده باشید- پیرمردی بود که در زمان ما فوت کرد. یک مرد ایرانی بود و تحصیلات

[١]. حجرات/ ١٣.