مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٣٥ - خوف و رجای مؤمن

کوچکترین کار شری بکند روزی آن را خواهد دید و به آن خواهد رسید.

سه گونه تصدیق

مفسرین گفتهاند- و خوب گفتهاند- که یصَدِّقونَ در اینجا یعنی کسانی که تصدیق دارند. ما سه جور تصدیق داریم: یک تصدیق لفظی، یک تصدیق عملی و یک تصدیق ذهنی. یک وقت شما مطلبی را به من میگویید که ما تجربه کردهایم فلان کار بد است، فلان بیماری را ایجاد میکند. من میگویم: بله. در اینجا حرف شما را تصدیق کردهام. بسا هست ذهن من تصدیق میکند، میفهمم شما راست میگویید.

اما در عمل چطور؟ ممکن است در عمل برخلاف آنچه که خودم به زبان تصدیق کردهام عمل کنم. تصدیق واقعی تصدیق عملی است نه تصدیق لفظی و تصدیق ذهنی. تصدیق عملی است که مکمل تصدیق ذهنی است؛ یعنی تصدیق تا در مرحله ذهن باقی بماند تصدیق کامل نیست. میفرماید: آنان که یومالدین را تصدیق میکنند. کدام نوع از تصدیق؟ تصدیقِ عملی، یعنی عملًا هم تصدیق میکنند؛ عملشان بر موازینِ گواهی دادن و تصدیق کردن و راست پنداشتن قیامت است.

نکته دیگری که در اینجا گفتهاند درباره کلمه «یصدّقون» است. یصَدِّقونَ فعل مضارع است. صَدَّقَ یعنی تصدیق کرد، یصَدِّقُ یعنی تصدیق میکند. یک تفاوت فعل مضارع با فعل ماضی این است که فعل ماضی بر گذشته دلالت میکند و فعل مضارع بر حال و استقبال. یک فرق دیگر این است که فعل مضارع در مواردی دلالت بر استمرار میکند. اگر بگوییم صَدَّقَ فلان کس فلان چیز را تصدیق کرد؛ ممکن است این تصدیق در یک لحظه واقع شده باشد. اما اگر بگوییم فلان کس فلان چیز را تصدیق میکند، یعنی دائماً و هر وقت که ما بخواهیم او را تصدیق میکند.

آنوقت «وَ الَّذینَ یصَدِّقونَ بِیوْمِ الدّینِ» یعنی کسانی که دائماً قیامت را تصدیق دارند، یعنی عملشان عملی است که همیشه گواهی میدهد، تمام وجودشان گواهی میدهد به اینکه قیامتی هست.

خوف و رجای مؤمن

وَ الَّذینَ هُمْ مِنْ عَذابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقونَ. انَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَیرُ مَأْمونٍ کسانی که از عذاب پروردگار خودشان ترسناکند، خوف خدا دارند، چرا؟ چون نسبت به عذاب الهی