و مستقل است. فرمود ای پیغمبر! بگو به من وحی شد که گروهی از جن استماع کردند و بعد چنین شد و بگو به مردم که به من وحی شد که الَّوِ اسْتَقاموا تا آخر. سه قسمت بود که در جلسه پیش از قسمت دوم تفسیر کردیم و نمیخواهیم تکرار کنیم، همینقدر اشاره میکنیم. یکی آیه «وَ الَّوِ اسْتَقاموا» و آیه «لِنَفْتِنَهُمْ فیهِ» بود که یک مطلب بود. دیگر آیه «وَ انَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعوا مَعَ اللَّهِ احَداً» که یک مطلب بود.

یکی هم «وَ ا نَّهُ لَمّا قامَ عَبْدُ اللَّهِ» که مطلب سوم بود [١].

توحید در عبادت

حال اولین آیهای که الآن تلاوت شد (قُلْ انَّما ادْعوا رَبّی وَ لا اشْرِک بِهِ احَداً) درست مثل خود قُل اوحِی است یعنی باز امر به پیغمبر اکرم است که به مردم اینچنین بگو.

اولین چیزی که اینجا میفرماید این است: قُلْ انَّما ادْعوا رَبّی وَ لا اشْرِک بِهِ احَداً بگو من فقط و فقط پروردگار خود را میخوانم، فقط و فقط او را پرستش میکنم (چون «او را میخوانم» مساوی است با اینکه او را پرستش میکنم)، فقط و فقط به او متکی هستم و احدی را شریک او نمیسازم؛ به مردم این موضوع را ابلاغ کن. این، اعلام توحیدِ در عبادت است: به مردم توحید در عبادتِ خود را ابلاغ کن. (در آیات بعد برمیگردیم انشاءاللَّه نکتهاش را عرض میکنم.)

قُلْ انّی لا امْلِک لَکمْ ضَرّاً وَ لا رَشَداً بگو من برای شما نه مالک زیانی هستم [و نه مالک خیری،] نه اختیار زیانی به شما را در دست دارم و نه اختیار خیری، رَشَدی، صلاحی را. اینجا دو مطلب را توضیح بدهم. یکی طرز دیدی که مردم غالباً در مورد پیغمبران دارند، یعنی دیدی شرکآمیز؛ چگونه؟ به پیغمبران به این چشم نگاه میکنند که او کسی است که خودش از برای خودش مالک یک قدرتی است و به یک منبع قدرت و نیرویی دست یافته است که هرچه به میل و هوس خود بخواهد بکند میکند؛ نظیر توهّماتی که مردم درباره بعضی از مدعیان دارند، میگویند:

نمیدانی! فلانکس دارای یک نیروی مرموزی است که با آن هرکاری که دلش بخواهد میکند، پس برویم از او بخواهیم فلان کار را مطابق میل ما انجام بدهد؛ پولی

[١]. [مطالب مربوط به آیات اخیر (١٨ و ١٩) ظاهراً در پایان جلسه قبل بیان شده که متأسفانه روی نوار ضبط نشده است.]