در اول سوره خواندیم: وَ إِذْ اسَرَّ النَّبِی الی بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدیثاً. داستان از اینجا شروع شد که پیامبر اکرم صلّیاللَّه علیه به بعضی از همسران خود رازی را گفت و او افشا کرد. بعد یکمرتبه در آیه چهارم به جای یک نفر، از دو نفر سخن به میان میآورد:«انْ تَتوبا الَی اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلوبُکما» اگر توبه کنید، باید هم توبه کنید که دلهای شما منحرف شده است. گفتیم نمیفرماید اگر توبه کنید خدا توبه را قبول میکند؛ البته اگر توبه کنند خدا توبه را قبول میکند ولی اگر بفرماید چنانچه توبه کنید خدا قبول میکند، لسانْ لسان مهر و محبت است. وقتی میفرماید اگر توبه کنید باید هم توبه کنید که خیلی کارتان خراب است، لسان لسان خشونت است.

پس خود آیات نشان میدهد و تاریخ هم نشان میدهد که دو نفر از همسران پیغمبر بودند که پیغمبر اکرم را آزار دادند، آزاری که گناهی بزرگ شمرده میشود، در حدی که خداوند دعوت به توبه میکند. گفتیم از نظر تاریخ و حدیث، شیعه و سنی اتفاق نظر دارند که این داستان مربوط به عایشه و حفصه است و در این بحثی نیست. سوره که میخواهد تمام شود، قرآن فقط دو مثل ذکر میکند و دیگر حرفی نمیزند:«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذینَ کفَروا» خدا مثلی برای کافران میآورد، یا مثلی در مورد کافران میآورد (کلمه «کفر» را هم به کار برده است). چه کسی را مثل میآورد؟ دو زن را مثل میآورد. آیا ذکر دو زن در اول سوره، با دو زن در آخر سوره، حساب نشده است؟ خدا از دو زن در اول سوره انتقاد میکند و در آخر سوره مثَل میآورد از دو زن ناصالح که همسر دو مرد صالح بودند. آیا این بازگشت به اول سوره نیست که تعجب نکنید اگر پیامبر، بنده صالح خدا، دو همسر ناصالح داشته باشد. آیا این نمیتواند اشاره به آن باشد؟ اگر نگوییم صریح است قطعاً اشاره است.

خدا در مورد کافران (یا برای مردمان کافر) مثلی ذکر میکند؛ یکی زن نوح و دیگر زن لوط که هر دو تحت حباله دو بنده صالح ما بودند. از آن پیامبران به عنوان دو بنده صالح یاد میکند. «بنده صالح» به نظر ما کوچک میآید. اگر میفرمود دو پیغمبر، این قدر ارزش نداشت که فرمود دو بنده صالح؛ چون پیامبری منصب است و «عبدین صالحین» نشانه بندگی است و پیغمبران بیشتر دوست دارند که آنها را عبد بنامند تا رسول؛ بندهای که خدا عبودیت او را اعتراف میکند.

«فَخانَتاهُما» این دو زن به شوهران خویش خیانت ورزیدند. البته اینجا مقصود