هدايتگران راه نور - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٩٥ - دانشگاه بزرگ

چه بسيار محدثان دانشمند و فرهيخته‌اى كه دانشهاى گوناگون در دلهايشان موج مى‌زد و مى‌تپيد، امّا از ترس كشتارها و جنايات عبّاسيان، جرأت اظهار و نشر آنها را نداشتند!!

اين ابن ابى عمير است كه روزگارى دراز در زندانهاى بنى عبّاس به سر برد و متأسفانه، تأليفاتش در اين مدّت پنهان ماند و حتّى زير خاك دفن شد و خاك آنهارا خورد و بدين‌سان احاديث بسيارى واز جمله صحيحةالاعمال‌از بين رفت.

اين محمّد بن مسلم است كه سى هزار حديث از امام صادق عليه السلام حفظ است، امّا حتّى يكى از آنها را هم نقل نمى‌كند!

هنگامى كه ما از اين مسائل آگاه مى‌شويم، مى‌توانيم به عمق فرهنگ اين مدرسه جهان اسلامى و نيز وسعت افق پهناور آن پى ببريم.

مشهور است كه روش امام جعفر صادق مطابق با جديدترين روشهاى آموزش و پرورش در جهان بوده است. حوزه درسى آن‌حضرت، به تربيت متخصصان اهتمام نشان مى‌داد. مثلًا هشام بن حكم متخصص در مباحث تئوريك بود و يا زرّاره و محمّد بن مسلم وعدّه‌اى ديگر در مسائل دينى تخصّص داشتند و جابر بن حيان متخصّص رياضيات بود و .. و .. به طورى كه وقتى كسى نزد آن‌حضرت براى علم اندوزى مى‌آمد، او مى‌پرسيد كه خواهان آموختن كدام علم است؟ اگر مرد پاسخ مى‌داد: فقه. امام او را به متخصّصان فقه راهنمايى مى‌كرد و اگر مى‌گفت: تفسير. او را به متخصّصان تفسير دلالت مى‌كرد و به همين ترتيب اگر مى‌گفت: حديث يا سيره يا رياضيات يا پزشكى يا شيمى، آن‌حضرت وى را به برجستگان و خبرگان در اين علوم راهنمايى مى‌كرد و آن دانشجو به ملازمت هر كس كه خود مى‌خواست، در مى‌آمد تا پس از مدّتى به دانشمندى توانا و برجسته در دانش دلخواه خود تبديل شود.

كسانى كه به مدرسه امام صادق عليه السلام مى‌آمدند، اهل منطقه و ناحيه‌اى خاص‌