هدايتگران راه نور - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٢٢ - امامت و علم پيامبران

توحيد را بر مى‌افراشت و با دعا و نيايش حيات جامعه مسلمانان و بويژه جامعه مكتبى پيرو خط اهل بيت عليهم السلام را سر و سامان مى‌داد.

امّا امروز اين شالوده توحيدى استوار شده است و امام باقر عليه السلام مى‌آيد تا قلّه معارف را بر آن بنياد نهد و پس از وى امام صادق عليه السلام با بيان بسيارى از مسائل حكمت الهى و تفسير و فقه اين بنياد را تكميل مى‌كند.

معارفى كه امام باقر در راه نشر و گسترش آن مى‌كوشيد، چه بودند و آن‌حضرت چگونه توانست راهى به سوى آنها باز كند؟

گاه در راه علم مى‌توان از تجارب جزئى به قواعد عمومى دست يافت و گاه نيز مى‌توان از اين قواعد عمومى راهى به جزئيات باز كرد. اگر راه نخست، شيوه عموم مردم در رسيدن به علم است، راه دوّم نيز، راه علم پيامبران و جانشينان مرتبط با وحى آنان است.

از اين روست كه در يكى از كلمات قصار آمده است:

«علم نقطه‌اى است كه نادانان آن را گسترش داده‌اند».

ظاهراً اساس علم پيامبر و جانشينان معصوم آن‌حضرت، قرآنى است كه با حديث نبوّى تفسير شده است، امّا اساس حقيقى علم آنان نور عقلى است كه با ايمان و الهام در قلوب خدا شناسان شعله مى‌گيرد. اين همان عقلى است كه به مردم، اندكى از آن اعطا شده و در عوض خداوند پيامبران و جانشينان آنها را از آن كاملًا بهره‌مند ساخته است.

در واقع درخشش نور عقل نزد انسانها و تجلّى آن در معارف اوّليه‌اى كه هر شخصى آن را مى‌داند و در ارزشهايى كه مردم در ميان خود حاكم گردانيده‌اند و در پرتو افشانيها و روشنگرايهايى كه فقط نزد گروهى از مردم يافت مى‌شود و آنان را به نوابغ و سران و بزرگان تبديل مى‌كند و ... ما را به معنى علم تكوينى كه پروردگار در قلب اولياى برگزيده خويش افكنده است، رهنمون مى‌شود. در