هدايتگران راه نور - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٧٣٥ - افقهاى علم امام

كردند مسائلى را كه از آن‌حضرت پرسيده بودند و پاسخهايى كه او داده بود گرد آوردند، كه به‌ ١٥ هزار مسأله رسيد. [١]

امام عليه السلام خود يك بار فرمود:

«در روضه مى‌نشستم. در مدينه علماى بسيارى بودند و هرگاه يكى از آنان از پاسخ در مى‌ماند به من اشاره مى‌كرد و مسائلى را پيش من مى‌فرستاد و من بدانها پاسخ مى‌گفتم». [٢]

امام در حالى كه تنها بيست و اندى از عمر شريفش مى‌گذشت، در مسجد رسول خدا مى‌نشست و فتوا مى‌داد.

براى آنكه با نقش امام رضا در اين باره بيشتر آشنايى حاصل كنيم بايد اندكى به عقب بازگرديم.

حزب عبّاسى كه پس از خلاء سياسى ناشى از عدم سلطه اموى، برگرده مسلمانان سوار شده بود خود را در برابر جريانهاى سياسى مخالف يافت. اين جريانها بر فكر و انديشه تكيه داشتند و به نظريات فرهنگى و علمى مسلّح بودند. در مقدّمه جريانها بايد از جريان علوى ياد كرد. اين جريان علاوه بر رهبرى مردم در مسائل فكرى، رهبرى مخالفتهاى سياسى را نيز در دست داشت. حزب عبّاسى كه در خلاء فكرى كُشنده‌اى به سرمى‌برد چاره‌اى جز اين نيافت كه در صدد كاوش از منابع فكرى خارجى برآيد و بر همين اساس بود كه نهضت ترجمه را نيرو بخشيد و پيش از پرداختن به كتابهاى علمى به ترجمه كتابهاى فلسفى توجّه كرد. اين حركت موجب اضطراب فكرى و آشفتگى فرهنگى امّت اسلامى شد و وحدت امّت را با خطر روبه‌رو ساخت. عوامل متعددى در پديدآوردن اين خطر نقش داشتند: