مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٨٩ - آیا جسم نامحسوس وجود دارد؟

فرض نمیکردند. جسم یک بعدی چطور؟ باز هم فرض نمیکردند. جسم چهار بعدی چطور؟ باز هم فرض نمیشد مگر در بُعد زمانی که فقط ملاصدرا فرض کرد.

پنج بعدی و شش بعدی چطور؟ اکنون تا چهارده بعد جلو رفتهاند، میگویند ممکن است اجسامی وجود داشته باشد که اجسام باشند و سه بعدی نباشند. اگر سه بعدی نباشد، دو بعدی یا چهاربعدی باشد تمام احکامش فرق میکند.

مثلًا الآن این دیوار در اینجا هست، اگر در هم بسته باشد امکان ندارد ما از این دیوار عبور کنیم چون ما یک موجود سه بعدی هستیم، این دیوار هم یک واقعیت سه بعدی است؛ نمیتواند یک واقعیت سه بعدی از یک واقعیت سه بعدی دیگر عبور کند. اما اینها معتقدند اگر یک جسمِ دو بعدی باشد از این دیوار عبور میکند بدون اینکه دیوار شکافته شود. ما جسم سه بعدی هستیم و فقط موجودهای سه بعدی را میبینیم؛ یعنی در همین فضایی که الآن هستیم، در همین کوچه و خیابان ممکن است انواع موجودهایی باشند که با ابعاد دیگری غیر از سه بعد موجودند ولی ما چون سه بعدی هستیم و فقط سه بعدیها را میتوانیم ببینیم آنها را نمیتوانیم ببینیم، اما آنها واقعیت دارند.

حتی میبینید کمکم این مسائل مطرح شده است که بعضی آثار در روی زمین وجود دارد که هنوز نتوانستهاند توجیه کنند که این آثار کی و چگونه به وجود آمده است؛ مثل اهرام مصر [١]- که من متأسفانه ندیدهام و فقط شنیدهام- و مثل [آثار موجود در] بعلبک و خیلی جاهای دیگر از عجایب عالم و بالخصوص اهرام مصر که یک صنعتی است آنقدر عجیب و خارقالعاده که شاید تنها بشر امروز با تکنیک امروز بتواند چنین صنعتی را به وجود بیاورد. مثل اینکه یک ارتفاعی بسازند پنجاه متر، بعد جسمی به وزن پنجاهتن یا بیشتر را روی آن قرار دهند. فقط تکنیک امروز قادر است چنین کاری را بکند. در چندین هزارسال پیش که بشر دوره توحش را طی میکرد این قضایا چگونه رخ داده؟ این یک معماست.

. این را من به صورت یک احتمال و فرضیه بعضی افراد عرض میکنم نه اینکه بگویید قطعاً قضیه ازهمین قبیل است.