«یا ایهَا الَّذینَ امَنوا» ای اهل ایمان!«اذا نودِی لِلصَّلوةِ مِنْ یوْمِ الْجُمُعَةِ» در آن وقت از روز جمعه که فریاد برای نماز یعنی صدای مؤذّن بلند میشود «فَاسْعَوْا إلی ذِکرِاللَّهِ» بشتابید به سوی ذکر حق. مقصود از ذکراللَّه فقط نماز نیست که استماع خطبه مستحب باشد؛ به اجماع همه مفسرین و فقها استماع خطبه هم واجب است نه فقط شرکت در آن دو رکعت.«فَاسْعَوْا إلی ذِکرِاللَّهِ» قرآن خودِ این سخنرانی و خطبه را «ذکراللَّه» مینامد. این تعبیرات، تعبیرات کوچکی نیست، حساب دارد.

همینجاست که مفسرین اهلسنت میگویند: خطبههایی که امروز در نماز جمعه خوانده میشود «ذکرالشیطان» است در حالی که قرآن از خطبههای نماز جمعه به ذکراللَّه تعبیر میکند.

«وَ ذَرُوا الْبَیعَ» خرید و فروش را رها کنید. گفتهاند: بیع به عنوان مثَل برای کار است؛ یعنی هر کاری را رها کنید. در فقه وقتی میخواهند مثال بزنند به بیع حرام که خودِ تصدّی به این عمل حرام است، میگویند: «بیع وقت النداء» و مقصود همین است. همین که صدای مؤذّن بلند شد، اشتغال به هرگونه کاری حرام است. همین سعودیها ظاهرها را حفظ میکنند. البته سالهای اول بیشتر ظواهر را رعایت میکردند، حالا آنقدرها هم دقت نمیکنند. کسانی که آن وقتها رفته بودند میگفتند:

صدای اذان که بلند میشد حتی آن کسی که جنسش در ترازو و مشغول معامله بود معامله را رها میکرد و میگفت: حرام! حرام!

«ذلِکمْ خَیرٌ لَکمْ إنْ کنْتُمْ تَعْلَمونَ» این برایتان خیر و مصلحت است اگر بدانید و بفهمید. مراد از «تَعْلَمونَ» در اینجا [علم به] شئ خاصی نیست بلکه چیزی است که ما از آن به «رشد» تعبیر میکنیم: اگر مردمِ عالِم و رشیدی باشید، اگر فهم داشته باشید.

«فَإِذا قُضِیتِ الصَّلوةُ فَانْتَشِروا فِی الْأَرْضِ وَ ابْتَغوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْکرُوا اللَّهَ کثیراً لَعَلَّکمْ تُفْلِحونَ» هرگاه که نماز به پایان میرسد در زمین پخش شوید. این امرِ [به پراکنده شدن] را اصطلاحاً «امر عقیب حظر» میگویند. اگر حظر و منعی باشد و بعد از منع، امری برسد علامت رخصت است؛ نه دلالت بر وجوب میکند و نه دلالت بر