مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٤ - مباحثات حضرت رضا علیه السلام
دعوت کرد که اصلًا منکر خدا بودند، دهری و به قول امروزیها مادی و ماتریالیست بودند.
[مأمون] اوّل آنها را دعوت کرد و از حضرت رضا علیه السلام دعوت نکرد. به آنها گفت: من میل دارم جلسهای تشکیل بدهم و شما با پسرعموی ما که از مدینه آمده است مباحثه کنید. آیا حاضرید؟ گفتند: بله، ما حاضریم. گفت: پس فلان وقت صبح زود بینالطلوعین شما را دعوت میکنم به اینجا بیایید. بعد فرستاد خدمت حضرت رضا علیه السلام. چون مأمون آدم زرنگی بود دیگر به حضرت رضا علیه السلام به صورت امر نگفت. پیغام فرستاد که چنین چیزی در نظر است، اگر مصلحت میدانید در این مجلس شرکت بفرمایید. حضرت به حامل پیام فرمود: به مأمون سلام برسان و بگو من فردا صبح میآیم.
مردی به نام نوفلی که راوی این قضایاست میگوید: حضرت به من فرمود: تو در این قضیه چه میبینی؟ گفتم: حقیقت این است که من مصلحت نمیبینم، برای اینکه اینها مردمی نیستند که روی حق و حقیقت بخواهند حرف بزنند، اینها آسمان ریسمان میکنند، جدل میکنند. این اصحاب کلام و جدل مثل علما نیستند که هدفشان حقیقت باشد، اینها اهل مجادله هستند و حرفی میزنند که طرف را هو کنند و خلاصه هوچی هستند. جلسه، جلسه هوچیگری و مغالطهکاری خواهد شد؛ من مصلحت نمیبینم. حضرت تبسمی کردند و فرمودند:«افَتَخافُ انْ یقْطَعوا عَلَی حُجَّتی» میترسی من آنجا دربمانم؟ «قُلْتُ: لا وَاللَّهِ ما خِفْتُ عَلَیک قَطُّ» نه، من اصلًا نمیترسم، امیدوارم خداوند شما را پیروز کند، ولی خواستم بگویم که اینها اینطور هستند. بعد حضرت فرمود به نظر تو مأمون از این کار چه منظوری دارد؟ و خودشان فرمودند: مأمون بعد خودش پشیمان میشود، میگوید ای کاش این جلسه را تشکیل نداده بودم؛ چون وقتی دید من در مجلس آنها بر کتب آنها از خودشان مسلّطتر هستم و بعد همه اینها در مقابل من مغلوب میشوند، نتیجه معکوس میگیرد و پشیمان میشود (این سخن، سوء نیت مأمون از تشکیل این جلسات را نشان میدهد). بعد فرمود: آیا میدانی مأمون چه موقع از این کارش پشیمان میشود؟ «قالَ: إذا سَمِعَ احْتِجاجی عَلی اهْلِ التَوْریةِ بِتَوْریتِهِمْ، وَ عَلی اهْلِ الْانْجیلِ بِانْجیلِهِمْ، وَ عَلی اهْلِ الزَّبورِ بِزَبورِهِمْ وَ عَلَی الصّابِئینَ بِعِبْرانِیتِهِمْ، وَ علی اهْلِ الْهَرابِذَةِ بِفارِسِیتِهِمْ، وَ عَلی اهْلِ الرّومِ بِرومِیتِهِمْ، وَ عَلی اصْحابِ الْمَقالاتِ بِلُغاتِهِمْ ... عَلِمَ الْمَأْمونُ الْمَوْضِعَ الَّذی هُوَ