بیرون آمدن؛ آزمایشِ در مقابل نعمت و رفاه نوع دیگری است، از این هم باید پیروز بیرون آمد. ای بسا اقوام که همینقدر که به نعمت رسیدند درست مثل حیوانهای گرسنهای که سالها گرسنگی کشیدهاند حالا که به علفزاری رسیدهاند دیگر نمیفهمند چه بکنند؛ یعنی حالت رفاهزدگی.

برخی میگویند زمان پیغمبر صلی الله علیه و آله با زمان علی علیه السلام چه تفاوتی داشت؟ در همان سی چهلسال از زمین تا آسمان تفاوت پیدا شده بود. اگر از مدینه حساب کنیم سی سال و از مکه حساب کنیم چهل و چند سال میگذشت. در طول این سی سال وضع از زمین تا آسمان تفاوت کرده بود. در زمان پیغمبر مردم داشتند آزمایشِ در مقابل سختیها و شداید را پشت سر میگذاشتند، خوب هم پشت سر گذاشتند.

زمان خلفا رسید. فوراً شروع کردند به لشکرکشی و فتوحات کردن، کاری که معلوم نیست اگر علی علیه السلام روی کار آمده بود این کار را میکرد. درست است، امام در جای خودش مصلحت بداند لشکرکشی و فتوحات میکند ولی امام، اول زیرپا را محکم میکند یعنی مردم را خوب میسازد بعد شروع به این کارها میکند. خلفا شروع کردند به فتوحات. نعمتها شروع کرد به سرازیر شدن به دنیای اسلام. امتحان ثانوی پیش آمد، آزمایشِ در مقابل نعمتها. این شخصی که چهل سال پنجاه سال در حالِ به اصطلاح تقوا و ریاضت زندگی کرده بود و اهل نماز شب و عبادت بود، یکمرتبه پول شروع کرد به ریختن پیش روی او، درآمد از این طرف و آن طرف سرازیر شد؛ اینها هم شروع کردند به خوشگذرانی کردن؛ یعنی تبدیل شدند به یک ملت رفاهزده خوشگذران عیاش؛ و همینقدر که مردمی به عیاشی عادت کردند، دیگر با هیچ نیرویی نمیشود اینها را حرکت داد.

مردم زمان علی با مردم زمان پیغمبر این تفاوت را داشتند. علی علیه السلام وارث وضع یک مردم رفاهزده بود. این آقای طلحه و زبیر که در زمان پیغمبر مانند ابوذر زندگی میکردند، بعدها میرفتی سراغ زبیر یا طلحه، میدیدی هزار اسب در سرْ طویلهاش هست، هزار غلام دارد، هزار کنیز دارد، در کوفه ساختمان و عمارت دارد، در بصره و مصر هم دارد. پولهایش اینقدر ذخیره شده که در جوالها جا نمیگیرد. آیا این میتواند زبیر زمان پیغمبر باشد؟! این شده یک موجود صددرصد مادی و حریص. علی هم که خلیفه شده، قهراً آن فکر برایش پیدا شده: حالا که تو خلیفه شدهای میخواهی به من همان مقدار سهم بدهی که به این غلام میدهی؟ علی