مرا از غفلت خارج کردی، دانستههای خفته روح مرا بیدار کردی. همانطور که انسان کتاب دارد، در قفسه میگذارد، گاهی آن را بیرون میآورد و مطالعه میکند، خیلی چیزها را انسان ممکن است بداند ولی حالت غفلت دارد. حالت غفلت این است که [مطلبی] در آن زوایای روح انسان خفته است؛ یک کسی میآید او را بیدار میکند، دست روی آن میگذارد. در مقام تشبیه مثل همین ضبطصوتهاست.

ضبطصوت بعد از آنکه صدا را ضبط کرد، آن صدا به حالت ضبط شده روی نوار هست، ولی بعد که شما میآیید آن را در دستگاه قرار میدهید و به کار میاندازید، آنچه که در آنجا به حالت ضبط شده هست به حالت ظهور و بروز درمیآید.

پیامبر، گذشته از اینکه معلم است و مطالبی را به مردم میگوید که اصلًا نمیدانستهاند و نمیدانند، مردم را نسبت به آنچه میدانند آگاه و بیدار میکند و یادآوری میکند و از وجود خفته اینها یک وجود بیدار میسازد. این است که قرآن به پیامبر فرموده است ذکر، یادآوری؛ این خودش یک پارچه یادآوری است.

«یتْلوا عَلَیکمْ ایاتِ اللَّهِ مُبَیناتٍ» تلاوت میکند بر شما آیات خدا را، قرآن را. در آن عصر این عللی که در عصرهای بعد پیدا شد که مردم اینقدر از قرآن دور بمانند نبود، همه چیز مردم قرآن بود؛ آیات قرآن را مردم به این قصد گوش میکردند که به کار ببندند. یک بار شنیدن یک آیه کافی بود برای اینکه غذای روز آن انسان باشد.

«لِیخْرِجَ الَّذینَ امَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ الَی النّور» برای اینکه مردم را [از ظلمات خارج کند و به نور بیاورد] ولی به شرط اینکه ایمان بیاورند و به این دستورها عمل کنند؛ برای اینکه ایمان آورندگان و عملکنندگان به این دستورها را از تاریکیها بیرون بیاورد، مردم را از ظلمتها خارج کند و به نور بیاورد. از یک فضای ظلمانی، از آن محیطهای جهل و غفلت [خارج کند؛] چون جهل خودش محیط ظلمت است. معلوم است که مقصود از «ظلمت» این نیست که مردم در یک اتاق تاریکی بودند و بعد پیامبر در را باز کرد. یا اینطور نبود که مردم در جایی از زمین زندگی میکردند که آنجا هیچوقت روز نبود همیشه شب بود، بعد پیامبر مردم را آورد در جایی که روز باشد. معلوم است اینکه پیغمبر مردم را از ظلمات خارج میکند به نور، یعنی از ظلمت جهل خارج میکند، به نور علم میآورد؛ از ظلمت غفلت خارج میکند، به نور تذکر و تنبّه و یادآوری و بیداری میآورد؛ از ظلمت گرفتاری گناهها و معصیتها و آلودگیها و تخدیرهایی که گناهها میکند و از