مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٣ - مسؤولیتهای سه گانه انسان

آن که جان خود را پاکیزه کرد.«وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّیها» و بدبخت و بیچاره شد و ذلیل و پست شد آن کس که جان خود را از آلودگی حفظ نکرد. این در مورد مسؤولیتی که هر فرد نسبت به شخص خودش دارد.

قرآن کریم در مورد مسؤولیتی که هر فرد نسبت به ساختن خاندان خودش دارد میفرماید:«یا أَیهَا الَّذینَ امَنوا قوا أَنْفُسَکمْ وَ أَهْلیکمْ ناراً وَقودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَةُ» [١] ای [مؤمنین!] خود را نگه دارید و خاندان خود را؛ خود را حفظ کنید و خاندان خود را؛ یعنی آن که مسؤول حفظ است خودتان هستید. حفظ از چه چیز؟ از آن آتشی که انسان و سنگ آتشگیره آن هستند. این هم خودش یک داستانی است. آن چه آتشی است که آتشگیرهاش دو چیز است، یکی سنگ است و دیگری انسان؟ آتشگیره معمولًا باید چیزی از قبیل پنبه، نفت و یا بنزین باشد ولی آنجا یک دنیای دیگری است، در آن دنیای دیگر آتشگیره سنگ است و انسان.

در مورد مسؤولیت انسان در جامعه انسانی، قرآن چنین میفرماید:«انَّ اللَّهَ لایغَیرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یغَیروا ما بِأَنْفُسِهِمْ» [٢] خدای متعال وضع ملتی را تغییر نمیدهد مگر آنکه خود آن ملت آنچه را که مربوط به خودشان است، خلق و خو و رفتار و اخلاق و آداب خود را عوض کنند؛ تا خودشان را عوض نکنند خدای متعال وضع آن مردم را عوض نمیکند. هر ملتی خودش مسؤول خودش است.

ایام فاطمیه است. چرا ذکر فضایل و زندگی اهلبیت پیغمبر اینهمه اجر و ثواب دارد؟ ... [٣] آنها انسانهای ساختهشده هستند، انسانهای ساختهشده مطابق عالیترین مدل انسانیت، آن مدلی که خدای انسان برای انسان معین کرده است.

پیغمبر فرمود:«انا أَدیبُ اللَّهِ وَ عَلِی أَدیبی» [٤] من تربیتشده خدا هستم و علی علیه السلام تربیتشده من است. علی علیه السلام یعنی یک انسان نمونه، یک انسان کامل؛ زهرا علیها السلام یعنی یک انسان نمونه، یک انسان کامل. علی علیه السلام انسانی است که سخن او، رفتار