فرمود: اما اگر کسی از ما مرتد شود و برود ما اصلًا دنبالش نمیرویم. مسلمانی که به زور بخواهیم او را به آنجا بیاوریم که به درد ما نمیخورد! هر کس همینقدر که مرتد شد و رفت، دیگر رفت، ما دنبالش نمیرویم که به زور او را بیاوریم. و اما راجع به مسلمینی که در آنجا هستند، ما از آنها میخواهیم که فعلًا تحمل کنند (چون به حسب قرارداد، دیگر کفار قریش حق زجر کردن آنها را نداشتند و بلکه آنها آزادی هم پیدا میکردند که اعمال خودشان را آزادانه انجام بدهند) و بعد از آن دوره شکنجه و سختی آزادی پیدا میکنند. ما از آنها میخواهیم آنجا باشند و وجودشان در آنجا نافع است، باید باشند؛ و این سیاست فوقالعاده مفید واقع شد. اگر رسول اکرم آن اجازه را میداد که اگر مسلمین مکه هم فرار کردند ما برنمیگردانیم، بعد از این قرارداد، مسلمینِ مکه پشت سر یکدیگر فرار میکردند و به مدینه میآمدند در صورتی که رسول اکرم میخواست از این آزادی که برای مسلمین در مکه پیدا میشود استفاده کند که بعد یک زمینه تبلیغی در آنجا فراهم شود و برای یک سال و دو سال دیگر مکه خود به خود تسلیم شود و همینطور هم شد؛ به واسطه همین قرارداد صلح حدیبیه، در ظرف این یکی دو سال آنقدر مردم مسلمان شدند که در تمام آن ده بیست سال گذشته مسلمان نشده بودند.

دستور آزمایش ایمان زنان مهاجر مدعی مسلمانی

پس اینچنین قراردادی بود که اگر کسی از مسلمین مکه فرار کرد آنها حق برگرداندن داشته باشند. در این بین مسأله زنها مطرح شد. گاهی هم زنهایی اسلام اختیار میکردند و بعد هجرت میکردند و به مدینه میآمدند. یکی دو تا زن چنین کاری را کردند. از مکه آمدند دنبال اینها که طبق قرارداد اینها را برگردانید. پیغمبر اکرم فرمود:

این قرارداد شامل زنها نمیشود. دستور رسید که اگر زنهایی هجرت کنند، از خانههایشان فرار کنند و به مدینه، حوزه اسلامی، بیایند اول اینها را امتحان کنید.

این خودش یک نکتهای است و آن این است: اسلام در باب مسلمان شدن امتحان را لازم نمیداند؛ یعنی اگر مردی بخواهد اظهار اسلام کند نمیگوید امتحانش کنید ببینید راست میگوید یا دروغ؛ یا اگر زنی شوهرش کافر نباشد و بیاید اظهار اسلام کند، مثلًا زن و شوهری با یکدیگر آمدهاند اظهار اسلام میکنند، ما اینجا وظیفه نداریم که بیاییم بهگونهای آزمایش کنیم، به اصطلاح بازپرسی و بازجویی کنیم و