هدايتگران راه نور - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٧٣ - ولادت و دوران زندگى امام سجّاد
شد. بدين ترتيب. امام زين العابدين در دامن آن كنيز بزرگ شد. مردم مىپنداشتند كه آن زن مادر واقعى امام سجّاد است در حالى كه او كنيز امام حسين بود. [١]
امام سجّاد هفت ساله بود كه پدر بزرگش، اميرمؤمنان عليه السلام در محراب مسجد كوفه به شهادت رسيد. پس از چند ماه اهل بيت به مدينه بازگشتند، جايى كه على بن الحسين در خانههاى آكنده از بوى خوش پيامير صلى الله عليه و آله رشد كرده بود. امام هفده ساله بود كه عمويش امام حسن مجتبى را با زهر به شهادت رساندند.
امام سجّاد در سايه پدر بزرگوارش امام حسين، نقش رهبرى را در روياروئى با ارتداد جاهليّت مآب اموى را تجربه مىكرد.
در باره ويژگى اين مبارزه وريارويى آرام و مخفيانه، اطلاعات اندكى در دست است. در واقع از اين دوره تنها سخنرانيهاى امام حسين عليه السلام بر عليه معاويه و نامههاى آتشين آنحضرت به او و قيامهايى كه به رهبرى اصحاب پيامبر كه هواخواه اهل بيت آنحضرت بودند، براى ما باقى مانده است.
امّا به نظر نگارنده همين اطلاعات اندك مىتواند تصوير كاملى از اوضاع سياسى كه امام سجّاد در زمان پدرش، يعنى در سنين جوانى با آن دست به گريبان بوده، در پيش روى ما به نمايش بگذارد.
پس از عاشورا
اين نيروى جنبش سياسى در زمان معاويه، هر چه بود در واقع به مثابه آتشى
[١] - در برخى از آنچه نقل شد بر حديثى كه از امام روايت شده و در بحار الانوار ج ٤٦، ص ٨ آمده است استناد جستيم. طبق اين روايت اسارت دختران يزد گرد در زمان عثمان روى داده است امّا در بعضى روايات آمده كه آنان در زمان عمر به اسيرى گرفته شدند. امّا اين روايت دور از سياق تاريخى است چرا كه با فتح خراسان و تاريخ ولادت امام زين العابدين و ... سازگارى ندارد.